Гренландия мұздықтары Арктика экожүйесінде маңызды рөл атқарады, ал олардың тез еруі айтарлықтай өзгерістерге әкелуде. Зерттеулер бұл үдерістің шеңберлі нерпалардың азықтану әдеттеріне тікелей әсер ететінін, оларды төмен калориялы жемге көшуге мәжбүрлейтінін көрсетті.

Мұздықтардың еруінің әсері

Гренландия мұздық қалқаны барған сайын жылдам еруде. Бұл құбылыстың негізгі салдарына Дүниежүзілік мұхит деңгейінің көтерілуі, қоректік тізбектердің бұзылуы және теңіз сүтқоректілерінің мекендеу ортасының өзгеруі жатады. Арктикадағы ең көп таралған және ақ аюлар үшін маңызды азық көзі болып табылатын шеңберлі нерпа, сондай-ақ Гренландияның байырғы тұрғындары үшін дәстүрлі ресурс ретінде, осы өзгерістерге аса осал келеді.

Мұздық фронттарының рөлі

XIX ғасырдан бері мұздық суының ағып шығатын аймақтары теңіз жануарларын тартады деген болжамдар айтылып келеді. Мұздық суы терең суларды жоғары көтеріп, беткі қабатты қоректік заттармен байытып, фитопланктонның өсуін ынталандырады. Бұл өз кезегінде зоопланктон мен балықтарды, әсіресе сайканы, тартады. Алайда, мұздық маңындағы нерпалардың мінез-құлқын бақылау қиын, ал қашықтықтан бақылау әдістері олардың азықтану әрекетін дәл анықтауға әрдайым мүмкіндік бермейді.

Нерпалардың азықтық базасын зерттеу

Климаттық өзгерістердің нерпалардың азықтық базасына әсерін зерттеу бұл түрдің болашағын бағалау үшін маңызды. Әсіресе, нерпалардың мұздық пен теңіз түйіскен аймақтарда белсенді қоректенуінің байланысын анықтауға ерекше көңіл бөлінеді.

2022 және 2023 жылдардағы далалық жұмыстар барысында жергілікті аңшылар зерттеушілерге ауланған нерпалардың асқазандарын нақты аулау координаталарымен бірге ұсынды. Бұл түрдің тез қорытатындығы асқазан мазмұнын соңғы азықтанудың, яғни нақты бір нүктедегі қоректенудің көрінісі ретінде қарастыруға мүмкіндік берді. Барлығы 42 үлгі жиналып, талданды. Сонымен қатар, фьордта гидроакустикалық түсірілім жүргізіліп, әлеуетті жемнің таралуы объективті бағаланды.

Негізгі нәтижелер

Талдау көрсеткендей, мұздық фронттарына жақын ауланған нерпалардың асқазандары толық болған, ал алыста ауланғандары жиі аш болған. Мұздықтан алыстаған сайын асқазан мазмұнының массасы азайған. Мұздық маңында мекендейтін нерпалардың рационында негізінен сайка — осы суларда тығыз шоғырланатын балық басым болған. Мұздықтан алыстаған сайын рацион әртараптанып, бұл азықтық стратегияның өзгергенін көрсетеді: ірі әрі қуатты балық бар кезде нерпалар оны аулауды жөн көреді, ұсақ шаяндарға уақыт жұмсамайды.

Нерпалар популяциясына әсері

Алынған деректер мұздық фронттарының жаз мезгілінде шеңберлі нерпалар үшін аса маңызды азықтық жайылымдар екенін көрсетеді. Мұздықтардың еруі жеделдеген сайын бұл аймақтардың өнімділігі күрт төмендеп, бай азықтық жерлер жоғалады. Сайкаға қолжетімділіктен айырылған нерпалар төмен калориялы жемге көшуге немесе жаңа аумақ іздеуге мәжбүр болады, бұл олардың физикалық жағдайы мен тіршілік етуіне әсер етеді.