Бал аралары өздерінің жеке ұшу маршруттарын қалыптастырады және оларды бірнеше ондаған сантиметр дәлдікпен қайталай алады. Биологтар дрон көмегімен жәндіктердің қозғалысын бақылап, аралардың кеңістіктік жады олардың азықтың орналасуын жеткізу үшін қолданатын би тіліне қарағанда әлдеқайда дәл екенін анықтады. Зерттеу барысында әр ара күрделі ландшафтта өзіне тән навигация стилін қолданатыны белгілі болды.

Аралардың навигация ерекшеліктері

Аралар жердегі нысандар мен күн сәулесіне бағдарланады, осы ақпараттарды біріктіріп, өз маршруттарын құрады. Бұрын техникалық шектеулер олардың қозғалысының толық үшөлшемді көрінісін алуға мүмкіндік бермеді: радарлар тек шамамен екіөлшемді координаттарды берсе, кәдімгі камералар үлкен қашықтықта тез қозғалатын нысандарды үздіксіз бақылауға қауқарсыз еді. Сондықтан аралар бір рет үйренген жолды қаншалықты дәл қайталайтыны және олардың жеке навигация стилі бар-жоғы белгісіз болып келді.

Зерттеу әдістемесі

Экспериментте жылдам нысан ұстау жүйесі бар мультикоптер қолданылды. 26 жұмысшы араның арқасына салмағы 20 миллиграмм болатын шағылыстырғыш маркерлер бекітілді. Дрондағы екі инфрақызыл камера шағылысқан жарықты тіркеп, компьютерлік жүйе дронды автоматты түрде жәндікке бағыттап отырды. Коптер әр араны ұядан 122 метр қашықтықтағы қант шәрбаты бар қоректендіргішке дейінгі жолда ертіп жүрді.

Бақылау нәтижелері

255 толық үшөлшемді траектория қайта құрылды. Ұшу вариативтілігін бағалау үшін маршруттар әр метр сайын виртуалды кесінділерге бөлініп, әр нүктенің медианалық мәннен ауытқуы есептелді. Сондай-ақ, аралар мақсаттан мүлт кеткенде олардың мінез-құлқы тіркелді: мұндайда жәндіктер іздеу тербелістеріне — ырғақты оң-сол қозғалыстарға көшті.

Аралар әрқайсысы өзіне тән, қайталанбас маршрутпен ұшты. Мақсатқа әртүрлі жолмен жетуге мүмкіндік болса да, әр ара өз стилін ұстанды: бірі ағашты сол жағынан айналып өтсе, екіншісі — оң жағынан, үшіншісі тірі қоршаудың тар саңылауынан ұшып өтсе, төртіншісі кең доға жасап қонды. Навигация дәлдігі ірі бағдарлар — жалғыз ағаштар маңында ең жоғары болды, мұнда ауытқу 50 сантиметрден аспады. Ал біркелкі жүгері алқабында, көзге түсер бағдарлар болмаған жерде, жол вариативтілігі бірнеше метрге дейін артты, бірақ аралар бағытынан жаңылмады.

Би тілімен салыстыру

Шынайы ұшулардағы орташа бұрыштық ауытқу 3,3 градус болды, бұл аралардың би арқылы туыстарына жеткізетін мәліметтерінен (100 метр қашықтық үшін шамамен 30 градус) он есе дәлірек. Бұл нәтижелер би кезіндегі қателіктер нашар жадымен немесе кеңістікті дұрыс елестете алмаумен байланысты емес екенін көрсетеді. Аралар жолды дерлік мінсіз есте сақтайды, ал коммуникациядағы қателіктер, шамасы, сигнал беру механизмінің шектеулерінен туындайды.

Қорытынды

Зерттеу бал аралары жоғары қайталанғыштықпен жеке навигация стратегияларын қолданатынын растады. Бұл жұмыс жәндіктердің когнитивтік қабілеттерінің күрделілігін көрсетеді: олардың миы өте дәл үшөлшемді карталарды сақтай алады, бұл карталардың нақтылығы олардың әлеуметтік өзара әрекеттесу мүмкіндіктерінен әлдеқайда жоғары.