Жауынгерлерді ырғақ арқылы алдайтын жұлдызқұрттар
Кейбір көбелектердің жұлдызқұрттары тек химиялық емес, сонымен қатар акустикалық сигналдарды да пайдаланады. Олар құмырсқалардың ырғақтарын қайталап, құмырсқа ұясына сіңісіп, қорғаныс пен қорек алады. Мұндай ырғақ жұлдызқұрттарға «өзіміздікі» ретінде танылып, құмырсқа илеуінде өмір сүруге мүмкіндік береді.
Cursus
Көбелектердің жұлдызқұрттары құмырсқаларға таныс химиялық сигналдармен қатар, олардың өз сигналдарының ырғағына сәйкес келетін акустикалық дірілдерді де пайдаланады. Бұл механизмдер жұлдызқұрттарға құмырсқа ұяларында сенімге ие болып, қорғаныс, қорек және баспана табуға мүмкіндік береді.
Мирмекофилия: құмырсқалармен байланыс
Мирмекофилдер деп құмырсқалармен тығыз байланыста өмір сүретін және жиі олардың ұяларында мекендейтін түрлерді атайды. Оларға қоңыздар, кенелер, өрмекшілер, тля, жұлдызқұрттар және басқа да бунақденелілер жатады. Мирмекофилдер құмырсқалардан қорек пен қорғаныс алады, ал өз кезегінде құмырсқаларға қорек болатын арнайы сұйықтықтар бөледі.
Кейбір көбелектердің, мысалы, көк көбелектер тұқымдасының өкілдері үшін, жұлдызқұрт кезеңінде құмырсқалардың болуы тіршілік ету үшін аса маңызды. Құмырсқалар мұндай жұлдызқұрттарды өз ұясының мүшесі ретінде қабылдап, оларды ұяға тасып, жыртқыштардан қорғайды және қоректендіреді. Ал жұлдызқұрттар құмырсқаларға тәтті сұйықтық бөледі.
Ұяға интеграциялану механизмдері
Құмырсқа ұясына сәтті ену үшін мирмекофильді жұлдызқұрттар құмырсқалардың химиялық сигналдарын еліктеуді үйренген. Бірақ олардың қабілеті бұнымен шектелмейді.
Құмырсқа ұясының ішінде күрделі виброакустикалық сигналдар маңызды рөл атқарады. Құмырсқалар дыбыстық дірілдерді қауіп төнгенде, серіктестерді тартуда және бір-бірімен ақпарат алмасуда пайдаланады.
Зерттеулер көрсеткендей, химиялық мимикриядан бөлек, жұлдызқұрттар құмырсқалардың сигналдарының ырғағына сәйкес келетін акустикалық дірілдерді белсенді қолданады. Бұл арқылы олар құмырсқаларды өздеріне тартып, тыныштандырады.
Виброакустикалық сигналдарды талдау
Талдау барысында өсімдіктер, топырақ немесе құмырсқа ұясының қабырғалары арқылы таралатын виброакустикалық сигналдар зерттелді. Бұл сигналдарды екі құмырсқа түрі мен мирмекофилия деңгейі әртүрлі тоғыз жұлдызқұрт түрі шығарады. Ерекше назар осы сигналдардың ырғақтық ерекшеліктеріне аударылды.
Мирмекофилиясы айқын жұлдызқұрттар тұрақты тактімен және күрделі ырғақпен, музыкалық ритмге ұқсас, күшті және әлсіз соққылардың алмасуымен сигнал береді. Мұндай ырғақтық ерекшеліктер құмырсқалардың өз сигналдарында да байқалады. Ал құмырсқалармен байланысы әлсіз жұлдызқұрттардың дірілдері қарапайым немесе тұрақсыз болады.
Ырғақтың коммуникациядағы маңызы
Дәл ырғақты сигналдар жұлдызқұрттарға құмырсқалар тарапынан «өзіміздікі» ретінде танылуға мүмкіндік береді. Қараңғы әрі шулы құмырсқа ұясында дұрыс ырғақ сигналдардың ерекшеленуіне және тез танылуына көмектеседі. Бұл жұлдызқұрттар үшін өмірлік маңызды, себебі осыған байланысты құмырсқалар оларды қорғай ма, әлде мүлде елемей ме — соған тәуелді.
