Ежелгі шөгінділер К’гари аралының кейбір ең терең көлдері шамамен 7 500 жыл бұрын, сол кезеңнің ылғалды климатына қарамастан, құрғап кеткенін көрсетеді. Бұл жаңалық әлемге әйгілі тұщы су қоймаларының болашақ климаттық өзгерістерге қалай жауап беруі мүмкін екендігі туралы жаңа сұрақтар туғызады.

К’гари — Жердегі ең үлкен құмды арал, өзінің мөлдір тұщы көлдерімен танымал. Аделаида университетінің соңғы зерттеуі бұл ерекше су қоймалары бұрын ойлағаннан әлдеқайда осал болуы мүмкін екенін көрсетті.

Палеозерттеу деректері

К’гари аралының оңтүстік-шығыс жағалауындағы көлдерден алынған ежелгі шөгінді қабаттарын талдау шамамен 7 500 жыл бұрын, голоцен дәуірінің ортасында, айтарлықтай құрғау кезеңі болғанын анықтады. Бұл оқиға жауын-шашын мол болған кезеңде, соңғы мұз дәуірі аяқталғаннан кейін ұзақ уақыт өткен соң орын алған. Мұндай құрғау кезеңдері Австралия үшін сирек емес, бірақ бұл жағдай қазіргі заманмен салыстырғанда салыстырмалы түрде ылғалды кезеңде болғанымен ерекшеленеді.

Австралиядағы көптеген көлдер Миллениум құрғақтығы кезінде жауын-шашынның жетіспеуінен құрғап қалған, бірақ зерттеулерге сәйкес, 35 000-55 000 жыл бұрын пайда болған К’гари көлдері дәл жауын-шашын мол болған дәуірде құрғаған.

Құрғаудың себептері

Ғалымдар негізгі рөлді жел жүйелеріндегі өзгерістер атқарған болуы мүмкін деп болжайды. Аймақтық жел үлгілері жауын-шашынның таралуына әсер етіп, жаңбыр біркелкі түспеген. Мысалы, сол кезеңде оңтүстік-шығыс пассат желдері Минджерриба көлдерін жауын-шашынмен қамтамасыз еткен, бірақ К’гариға әсер етпеген. Бұл нәтижелер К’гари көлдерінің болашақ климаттық өзгерістерге, әсіресе күтілетін құрғақ әрі жауын-шашыны мол климат жағдайында қалай жауап беретіні туралы маңызды сұрақтар тудырады.

Зерттеу әдістемесі

Зерттеу тобы аралдағы ең көне көлдердің кейбірінде шөгінді қабаттарының үзілісін анықтап, ежелгі құрғау кезеңін тапты. Балшықта сақталған тозаң қабаттары маңайда қандай өсімдіктер өскенін анықтауға мүмкіндік береді, ал құм мөлшерінің артуы эрозияның күшейгенін көрсетеді. Шөгінді қабаттарының толық болмауы күрт өзгерістердің болғанын білдіреді. Зерттеу нәтижесінде К’гари көлдерінің кейбірінде 7 500-ден 5 500 жыл бұрын шөгінділердің болмағаны анықталды, бұл сол кезеңде су қоймаларының жоғалып кеткенін көрсетеді.

Мәдени маңызы

Бұл жердің дәстүрлі иелері — бутчулла халқы үшін көлдер К’гари көздері деп аталады және ерекше мәдени мәнге ие. Бұл су қоймалары тек табиғи нысандар ғана емес, сонымен қатар болашақ ұрпақ үшін қорғалуы тиіс рухани мұраның бір бөлігі болып саналады.

Қорытынды

К’гари көлдерінің ежелгі құрғау кезеңін анықтау олардың климаттық өзгерістерге төзімділігін түсіну үшін әрі қарай зерттеу жүргізудің маңыздылығын көрсетеді. Өзгеріп жатқан климат жағдайында бұл ерекше су қоймаларының болашақта жойылып кету қаупі қаншалықты жоғары екені әлі белгісіз.