Жаңа Гвинеяның байырғы тұрғындары бұрын жойылып кеткен деп есептелген қалталы жануарларды табуға көмектесті. Бастапқыда мұндай олжаны табу ықтималдығы өте төмен деп бағаланған еді.

Аймақтың географиясы мен ерекшеліктері

Жаңа Гвинея аралы Австралияның солтүстігінде орналасқан және екі мемлекетке бөлінген: шығысында — Папуа — Жаңа Гвинея, батысында — Индонезия. Аралдың батыс бөлігі, Папуа деп аталатын аймақ, қалың ормандарымен және таулы жоталарымен ерекшеленеді, мұнда көптеген сирек жануарлар мекендейді. Көптеген аудандарға жету қиын, бұл кейде ғалымдарға бұрын белгісіз болған түрлерді табуға мүмкіндік береді. Ғылымда мұндай құбылысты «Лазарь эффекті» деп атайды — жойылып кетті деп есептелген түр қайтадан тірі күйінде анықталады.

Сүтқоректілер арасындағы Лазарь эффекті

Лазарь эффекті көбінесе теңіз организмдерінде байқалады, алайда сүтқоректі «қайта оралғандарды» тірідей табу өте сирек. Дегенмен, аралдың шалғай аймақтарына жасалған экспедициялар барысында шамамен алты мың жыл бұрын жойылып кеткен деп есептелген екі қалталы жануарлар тобы табылды.

Табылған түрлер

Бірінші түр — ергежейлі ұзынсаусақты опоссум (Dactylonax kambuayai), оның аяқ құрылымы ерекше: төртінші саусағы қалғандарынан екі есе ұзын, бұл оған ағаш арасынан жәндіктердің дернәсілдерін алуға мүмкіндік береді. Бұрын бұл түр тек Австралияда табылған қазба қалдықтары арқылы белгілі болған, олардың жасы 300 мың жылға дейін жетеді. Бұл жануардың Австралияда мұз дәуірлерінің бірінде жойылып кеткені болжанған, ал Жаңа Гвинеядағы соңғы іздері шамамен алты мың жыл бұрынға жатады.

Екінші түр — сақиналы құйрықты планер (Tous ayamaruensis), австралиялық ірі планердің туысы, ол кішкентай құлақтарымен және бұтақтарға ілінуге мүмкіндік беретін күшті, ұстағыш құйрығымен ерекшеленеді. Бұл түр алғаш рет XX ғасырдың соңында Батыс Папуада табылған қазба қалдықтарының фрагменттері арқылы сипатталған және Dactylonax kambuayai сияқты шамамен сол уақытта жойылып кеткен деп есептелген.

Табылған түрлердің маңызы

Зерттеушілер бұл жануарлардың бар екенін әртүрлі әдістермен растады, оның ішінде жергілікті тұрғындардың көрсеткен мекендері мен алғашқы фотосуреттері, сондай-ақ қазба қалдықтарын талдау арқылы. Жергілікті халық үшін бұл жануарлар бұрыннан белгілі: Птичья Голова түбегінің кейбір кландары Tous ayamaruensis-ті қасиетті деп санайды және онда ата-бабалардың рухы бар деп сенеді, сондықтан оны ұстамайды және қорғайды. Мүмкін, осы тыйым түрдің сақталуына себеп болған шығар.

Мекен ету ортасы

Екі түр де Индонезияға тиесілі Жаңа Гвинеяның солтүстік-батысындағы Чендравасих (Птичья Голова) түбегінің ірі бөлігіндегі таулы ормандарда, теңіз деңгейінен аса биік емес жерде мекендейді. Бұл аймақ сирек қоныстанған және аз зерттелген.

Ғылыми маңызы

Экспедиция барысында жойылып кеткен деп есептелген түр ғана емес, ғылым үшін жаңа қалталы жануарлар тегі де анықталды. Бұл Жаңа Гвинеяда 1937 жылдан бері алғаш рет жаңа қалталы жануарлар тегінің сипатталуы.

Зерттеу нәтижелері жарияланған ғылыми мақала Australian Museum Journals журналында жарық көрді.