Қазіргі уақытқа дейін алғашқы адамдар Африкада пайда болды, ал екі аяқпен жүру қабілеті шамамен алты миллион жыл бұрын сол жерде қалыптасты деп есептелген. Алайда, 7,2 миллион жыл бұрын өмір сүрген гомининнің ұрғашысының қаңқасынан табылған жамбас сүйегі адамның шығу тегі туралы көзқарастарды өзгертуі мүмкін.

Табылған олжа сипаттамасы

Оңтүстік Болгариядағы Чирпан қаласының солтүстігіндегі Азмак елді мекенінде табылған қазбаның толық сипаттамасы Palaeobiodiversity and Palaeoenvironments журналында жарияланды. Зерттеуді Болгарияның Ұлттық табиғи тарих мұражайы, Салоникидегі Аристотель университеті (Грекия), Тюбинген университеті (Германия) және Торонто университеті (Канада) мамандары жүргізді. Талдау нәтижесінде сүйек грекопитектер (Graecopithecus) тұқымына жататын, шамамен 7,2 миллион жыл бұрын Оңтүстік-Шығыс Еуропада өмір сүрген, адамның жойылып кеткен арғы тегі болған маймылға тиесілі екені анықталды.

Бұрын белгілі олжалар

Бұған дейін грекопитектер тек екі олжа арқылы белгілі болған: Афина маңында табылған төменгі жақ сүйегі мен Азмакта, жамбас сүйегі табылған жерде, табылған азу тісі.

Адамның шығу тегі туралы гипотезалар

2017 жылы халықаралық палеонтологтар мен антропологтар тобы тістерді зерттеу негізінде грекопитек ең көне гоминин, яғни адамның тікелей арғы тегі болуы мүмкін деген болжам ұсынды. Бұл адамзаттың Еуропада пайда болуы мүмкін деген нұсқаны алға тартты. Мұндай гипотеза ғылыми қауымдастықта қызу пікірталас тудырды, себебі гомининдердің көпшілігінің қалдықтары әлі күнге дейін Африкадан табылып келеді.

Тік жүру белгілері

Грекопитектің тістері бұл жануардың қалай қозғалғанын анықтауға мүмкіндік бермеді. Ал жамбас сүйегін зерттеу тік жүрудің белгілерін көрсетті: сүйек басы мен диафиз арасындағы мойынның ұзын әрі жоғары бағытталғаны, бұлшық еттердің бекітілу ерекшеліктері мен сүйектің сыртқы қабатының қалыңдығы – мұның бәрі екі аяқпен жүретін қазба адам тектестеріне және қазіргі адамға ұқсас.

Басқа гомининдермен салыстыру

Бұған дейін тік жүрудің сенімді дәлелдері шамамен алты миллион жыл бұрын қазіргі Кения аумағында өмір сүрген оррориндерден табылған еді. Азмактан табылған жамбас сүйегі 7,2 миллион жылға жатады, бұл грекопитектер ең көне екі аяқпен жүретін тіршілік иелері болуы мүмкін деген болжамға негіз береді.

Қозғалыс ерекшеліктері

Грекопитектің жамбас сүйегі тек ағашта өмір сүретін маймылдардың сүйегінен ерекшеленеді. Бұл гомининдер кейінгі туыстарына қарағанда өзгеше қозғалған, олар екі аяқпен және төрт аяқпен жүруді үйлестірген.

Экологиялық жағдайлар

Жамбас сүйегінің иесі шамамен 24 килограмм салмақты ұрғашы болған. Ол өзен жағасындағы орманды-саванналы жерде өмір сүрген, бұл қазіргі Шығыс Африканың ландшафттарына ұқсас.

Грекопитектердің шығу тегі

Зерттеушілер грекопитек 8–9 миллион жыл бұрын қазіргі Балқан мен Анатолия (Кіші Азия) аумағында өмір сүрген маймылдардан шыққан деп болжайды. Бұл маймылдардың өзі Батыс және Орталық Еуропадан тараған.

Климаттық өзгерістердің әсері

6–8 миллион жыл бұрын Шығыс Жерорта теңізі мен Батыс Азияда болған ірі климаттық өзгерістер кең байтақ шөлейттер мен шөлдердің пайда болуына әкелді. Бұл Еуразия сүтқоректілерінің Африкаға бірнеше рет қоныс аударуына себеп болып, африкалық саванналардың қазіргі фаунасының қалыптасуына әсер етті.

Мүмкін миграциялар

Сол кезеңдерде адам тәрізді маймылдар, оның ішінде грекопитектер, Балқаннан оңтүстікке, Африкаға таралып, кейінірек оррориндер мен австралопитектер сияқты адамның жойылып кеткен арғы тектері пайда болған болуы мүмкін.