Трансформация шегінде сирек кездесетін экзопланета табылды
Астрономдар TOI-5734 b экзопланетасын анықтады. Бұл ғаламшар Жерден 106 жарық жылы қашықтықта орналасқан және сирек кездесетін сипаттамаларға ие. Ол атмосферасын жоғалтып, тасты супер-Жерге айналуы мүмкін, бұл планеталық жүйелердің эволюциясын зерттеу үшін маңызды.
Cursus
Астрономдар TOI-5734 деп аталатын жас жұлдыздың айналасында айналатын жаңа экзопланетаны анықтады. Бұл жұлдыз Жерден шамамен 106 жарық жылы қашықтықта орналасқан. Жаңа планета өлшемі жағынан Нептуннан кіші, бірақ Жерден үлкен: оның радиусы Жердің радиусынан 2,1 есе, массасы 9,1 есе көп, ал тығыздығы Жерден сәл төмен. Бұл планета өлшемі мен жұлдызға жақындығына байланысты ыстық суб-Нептун санатына жатады — ол жұлдызды толық бір айналып шығу үшін 6,18 күн қажет етеді және жұлдыздан 0,06 астрономиялық бірлік қашықтықта орналасқан. Беткі температурасы шамамен 688 К-ге жетеді.
TOI-5734 жұлдызы спектралдық K класына жатады және салыстырмалы түрде жас ергежейлі жұлдыз болып табылады, оның массасы Күн массасының 0,72-сіне, ал радиусы Күн радиусының 0,64-іне тең. TOI-5734 b планетасы «радиус аңғары» деп аталатын аймақтың жоғарғы шекарасында орналасқан — бұл Жер радиусының 1,5 пен 2,0 аралығындағы сирек кездесетін планеталар аймағы. Бұл планетаның эволюциясының ерекше кезеңінде болуы мүмкін екенін көрсетеді. Зерттеулерге сәйкес, TOI-5734 b фотобулану әсерінен атмосферасын жоғалтып, шамамен 300 миллион жыл ішінде бастапқы қабығынан айырылып, тасты супер-Жерге айналуы мүмкін.
Бұл экзопланетаны анықтау үшін екі негізгі құрал қолданылды. Біріншісі — TESS (Transiting Exoplanet Survey Satellite) спутнигі, оның көмегімен планетаның жұлдыз дискісінен өтуі кезінде жұлдыз жарықтығының азаюын бақылау арқылы планетаның өлшемі анықталды. Бұл құбылыс алғаш рет 2022 жылы тіркелген. Ашылымды растау үшін HARPS-N құралы пайдаланылып, ол планетаның массасын, радиусын және жалпы тығыздығын өлшеуге мүмкіндік берді. Алынған деректер планеталық жүйелердің эволюция процестері туралы маңызды ақпарат берді.
