Антарктикалық мұз қалқаны жылдам азайып келеді
Соңғы онжылдықта Антарктида мұз қалқанының кейбір бөліктері мұхит суларының жылынуына байланысты 40 шақырымнан астам шегінді. Бұл өзгерістер мұздың еруін жеделдетіп, Дүниежүзілік мұхит деңгейіне әсер етуі мүмкін.
Natura
Зерттеулер соңғы отыз жылда Антарктида мұз қалқанының кейбір бөліктері 40 шақырымнан астам шегінгенін көрсетті. Спутниктік радиолокациялық деректерді талдау мұхит суының температурасының көтерілуі мұз қабатының астыңғы жағынан әлсіреуіне әкелетінін, бұл болашақта Дүниежүзілік мұхит деңгейіне әсер етуі мүмкін екенін анықтады.
30 жылдан астам уақыт бойы спутниктер Антарктидадағы өзгерістерді тіркеп келеді. Жиналған деректер негізінде жүргізілген зерттеудің нәтижелері Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS) журналында жарияланды.
Антарктиданың кейбір аймақтарында мұздың бекітілу шебі айтарлықтай жылжыды. Бұл шек — мұздың құрлықтан ажырап, мұхитта жүзе бастайтын шекарасы. Батыс Антарктидадағы Амундсен теңізі маңында мұз 1990-жылдардан бері 42 шақырымға шегінген. Жалпы алғанда, 1996 мен 2025 жылдар аралығында құрлық шамамен 12 800 шаршы шақырым бекітілген мұзынан айырылды, бұл Бельгия аумағының жартысына жуық.
Бұл өзгерістердің негізгі себебі — мұхит суының жылынуы. Циркумполярлық терең су деп аталатын ағыс қалқып тұрған мұздықтардың астына еніп, оларды төменнен ерітеді. Мұз жұқара келе, ол жермен байланысын жоғалтады да, бекітілу шебі құрлық ішіне қарай жылжиды, бұл мұз қалқанының әлсіреуін көрсетеді.
Сонымен қатар, Антарктида жағалауының 77%-дан астамы тұрақты күйінде қалып отыр. Дегенмен, бекітілу шебінің әрі қарай шегінуі мұздың жоғалуын жеделдетіп, Дүниежүзілік мұхит деңгейінің көтерілуіне әкелуі мүмкін.
Бұл өзгерістерді бақылау үшін Copernicus Sentinel-1 миссиясының деректері белсенді түрде қолданылады, оны Еуропалық ғарыш агенттігі (ESA) басқарады. Бұл спутниктер бұлттар мен түнгі уақытта да бақылау жүргізе алатын радарлармен жабдықталған, сондықтан олар полярлық аймақтарды жыл бойы тиімді бақылауға мүмкіндік береді.
