Музыкаға ұлыған иттердің видеолары әлеуметтік желілерде бұрыннан кең таралған. Кейбіреулер мұндай мінез-құлықты дыбысқа кездейсоқ реакция деп санаса, басқалары оны ежелгі қасқырлардан қалған вокалдық қабілеттермен байланыстырады. АҚШ-тан келген зерттеушілер тобы үй иттері дыбыстың биіктігін ажыратып, өз ұлыуын соған бейімдей ала ма, әлде бұл тек әуенге инстинктивті жауап па, соны анықтау үшін тәжірибе жүргізді.

Қасқырлардың ұлыу ерекшеліктері

Биологтардың айтуынша, қасқырлардың ұжымдық ұлыуы әрқайсысының дауысы мен құрылымы әртүрлі болғандықтан, олар унисонда ұлымайды. Әр қасқырдың өзіндік жиілік сипаттамалары бар, сондықтан жалпы хорда түрлі «ноталар» естіледі. Мұндай әртүрлілік топтың санын көп етіп көрсетуі мүмкін, бұл бәсекелестер мен жыртқыштарды қорқытуға көмектеседі деп есептеледі.

Бұл әсерге жету үшін қасқырлар, мүмкін, өз ұлыуының тональдылығын өзгертеді, бірақ бұған тікелей дәлелдер әлі жоқ.

Үй иттерімен жүргізілген тәжірибе

Мұндай гипотезаны жабайы табиғатта тексеру қиын болғандықтан, зерттеу үй иттерінде — сұр қасқырдың (Canis lupus) ең жақын туыстарында жүргізілді. Олардың мінез-құлқын жазып, талдау оңайырақ. Үй иттері мен қазіргі қасқырлар ортақ ежелгі атадан тараған, олардың ДНҚ-сы 99%-ға жуық сәйкес келеді.

Егер иттер сыртқы дыбысқа жауап ретінде дауыс биіктігін өзгерте алса, бұл олардың вокалдық бейімделу қабілеті бар екенін көрсетеді.

Тәжірибе барысы

Зерттеуге екі ежелгі тұқым қатысты: төрт самоед және екі сиба-ину. Бұл тұқымдар ұзақ уақыт оқшаулануда болғандықтан, ежелгі қасқырлармен ортақ генетикалық белгілерін көбірек сақтаған, мысалы, овчаркалар мен пудельдерге қарағанда.

Ит иелерінен өз иттеріне сүйікті музыкалық композициясын қосып, ұлыуын жазып алу сұралды. Алдымен әуен түпнұсқада ойналды, кейін оның тональдылығы үш жарты тон жоғары және үш жарты тон төмен өзгертіліп, иттердің реакциясы бақыланды.

Деректер сенімді деп танылды, егер ит кемінде 30 рет ұлып, әр ұлыу бір секундтан кем болмаған жағдайда. Зерттеушілер иттердің дауысының биіктігі музыканың өзгеруіне қарай өзгере ме, соны талдады.

Зерттеу нәтижелері

Төрт самоед иттері әуеннің тональдылығына қарай ұлыу биіктігін өзгерте алатынын көрсетті. Әуен жоғарылағанда, иттер де жоғарырақ ұлыуға тырысты, төмендегенде — төмен ноталарға көшті. Дәл ноталарды қайталау байқалмаса да, жалпы үрдіс анық болды.

Сиба-ину тұқымындағы екі ит тон биіктігінің өзгеруіне жауап бермей, әдеттегіше ұлыды. Бұл жеке немесе генетикалық ерекшеліктерге байланысты болуы мүмкін, өйткені тіпті ежелгі тұқымдар арасында да дыбысты қайталау қабілеті әртүрлі болуы ықтимал.

Ашылымның маңызы

Тәжірибе самоед иттерінің дыбыс биіктігін сезініп, даусын әуенге бейімдей алатынын көрсетті. Бұл жаңалық кинологтар үшін ғана емес, музыка мен әннің шығу тегін зерттейтін антропологтар үшін де маңызды.

Бұрын ән айту сөйлеудің дамуының жанама өнімі деген теория болған. Алайда тәжірибе нәтижелері дауыс биіктігін үйлестіру қабілеті күрделі сөйлеуге тәуелсіз дамып, әлеуметтік байланыстарды нығайту немесе топтағы әрекеттерді үйлестіру үшін жеке эволюциялық механизм бола алатынын көрсетеді.

Ұлыудың әлеуметтік қызметі

Тәжірибе кезінде иттер иелерінен марапат күтпей, біреумен алыстан үн қатысып жатқандай, басын көтеріп, алысқа қарап ұлыды. Музыка иттер үшін қасқыр ұлыуының орнына өтіп, оларды топты дауыспен қолдау қажет болатын ерекше әлеуметтік күйге енгізуі мүмкін.

Зерттеудің шектеулері

Нәтижелерге сақтықпен қарау керек, өйткені зерттеуге бар болғаны алты ит қатысты. Сонымен қатар, қасқырлардың мінез-құлқын тікелей тексеру мүмкін емес, сондықтан жануарларда музыкалық қабілеттің ежелгі тамырлары туралы қорытындылар үй жануарларына ұқсастық бойынша жасалады. Сондай-ақ, тәжірибеде сиба-ину иттері музыкаға дерлік жауап бермеді, бұл жеке ерекшеліктердің ықпалын көрсетуі мүмкін.

Зерттеу нәтижелері Current Biology журналында жарияланды.