Жасанды интеллекттің энергия тұтынуының өсуі және деректер орталықтары үшін сын-қатерлер

Жасанды интеллекттің есептеу қуатына деген сұранысы артқан сайын, деректер орталықтарының энергия тұтынуы да өсуде. 2025 жылы жасанды интеллектке қызмет көрсететін деректер орталықтары 448 ТВт·сағ электр энергиясын тұтынған, бұл Германияның жылдық қажеттілігімен шамалас. Сарапшылардың болжауынша, бұл көрсеткіш бес жыл ішінде екі есеге дейін өсуі мүмкін. Мұндай энергия тұтыну жергілікті электр желілеріне айтарлықтай жүктеме түсіріп, жасанды интеллекттің тұрақты жұмыс істеуіне қатысты, әсіресе жаңартылатын энергия көздеріне көшу кезінде, сұрақтар туындатады.

Тұрақты шешімдерді іздеу

Деректер орталықтарының электр желілеріне тәуелділігін азайту бағытында, соның ішінде жергілікті таза энергия өндіру арқылы, түрлі шешімдер әзірленуде. Алайда жаңа деректер орталықтары мен қажетті инфрақұрылымды салу АҚШ пен Еуропада жерді пайдалану, энергия тұтыну және қоршаған ортаға әсер ету мәселелеріне байланысты жиі теріс реакция тудырады.

Жүзбелі оффшорлық деректер орталықтарының тұжырымдамасы

Сан-Францискодағы Aikido Technologies компаниясы оффшорлық жел энергетикасын, автономды энергиямен жабдықтауды және деректер орталықтарын тұрғын аймақтардан алыс орналастыруды біріктіретін шешім ұсынды. AO60DC тұжырымдамасы – ірі жел турбинасы, аккумуляторлық сақтау жүйесі және модульдік деректер орталығы бар жүзбелі платформа құруды көздейді. Бұл платформа жаңартылатын энергия көзінің дәл жанында орналасып, энергия өндіру, есептеу, салқындату және энергияны сақтау функцияларын бір құрылымда біріктіреді.

Платформаның құрылымы

Платформа үш тірек аяғы бар жүзбелі іргетасқа ұқсайды. Әр аяқтың ішінде герметикалық деректер орталығы модульдері мен сервер қатарлары орналасқан. Жоғарғы бөлікте орнатылған жел турбинасы есептеу жүйелерін электр энергиясымен қамтамасыз етеді, ал теңіз суы оларды салқындатуға пайдаланылады. Аяқтардың ұштарындағы балласттар негізінен тұщы сумен толтырылған, бұл платформаның жүзуін қамтамасыз етеді, ал әр резервуардың жоғарғы бөлігінде қуаты 3–4 мегаватт болатын деректер залы орналасқан.

Үш аяқты бір платформа 10–12 мегаватт есептеу қуатын қамтамасыз ете алады, ал турбинаның қуаты 15–18 мегаваттқа дейін жетеді. Ішкі аккумуляторлар артық энергияны жинақтап, жел өндірісіндегі ауытқуларды теңестіреді. Электр желісіне қосылу резервтік ретінде қарастырылған, бірақ негізгі мақсат – жергілікті өндірілетін жаңартылатын энергиямен автономды жұмыс істеу.

Салқындату және энергия тиімділігі

Деректер орталықтары платформаның суға батырылған аяқтарының ішінде орналасып, болат қабырғалармен қорғалған және теңіз суымен салқындатылады. Жылуды болат балласт резервуарлары арқылы тікелей қоршаған суға пассивті түрде шығаратын жүйе қолданылады. Бағалаулар бойынша, мұндай жылу әсері мұхитта платформаның айналасындағы бірнеше метрмен ғана шектеледі.

Платформа пассивті салқындату жүйесінің арқасында энергия тиімділігі коэффициенті (PUE) 1,08-ге жетеді деп күтілуде. Салыстыру үшін, әлемдік орташа PUE шамамен 1,5-ті құрайды.

Өндіріс және орналастыру

Бұл тұжырымдаманы жүзеге асыруға қажетті барлық жүйелер мен технологиялар қазірдің өзінде бар. Модульдік болат құрылымдар жұмыс істеп тұрған зауыттарда өндіріліп, турбина, аккумулятор жүйесі және платформалар интеграцияға дайын күйде жеткізіледі. Деректер залдары құрлықта дайындалып, соңғы құрастыру кезінде портта платформаға орнатылады.

Aikido әлем бойынша 50 ГВт-тан астам пайдаланылмай тұрған жүзбелі жел алаңдарын пайдалануды жоспарлап отыр, оларды деректер орталықтарын орналастыру үшін тез бейімдеуге болады.

Дамудың келешегі

Болашақта компания есептеу қуаты 30 мегаваттан 1 гигаваттан асатын оффшорлық жел парктерін салуды жоспарлап отыр. 100 киловатттық қуаты бар алғашқы прототип Vestas V-17 жаңартылған турбинасымен 2026 жылдың соңына қарай Норвегия жағалауындағы Солтүстік теңізде іске қосылады деп күтілуде. Алғашқы коммерциялық жоба Ұлыбританияда 2028 жылы іске қосылады деп жоспарланған, алаң таңдалып, инженерлік және коммерциялық келіссөздер жүргізілуде.