Зерттеулер екі нейтронды жұлдыздың соқтығысуымен байланысты деп есептелетін қуатты энергия шығарылуын тіркеді. Бұл оқиға Ғаламдағы ауыр элементтердің түзілуі мен таралу процестері туралы жаңа мәліметтер береді.

Гамма-жарқылдың анықталуы

2023 жылы Ферми ғарыш телескопы Ғаламдағы ең қуатты құбылыстардың бірі саналатын гамма-жарқылды (GRB) тіркеді. Қысқа гамма-жарқылдар екі нейтронды жұлдыздың гравитация әсерінен жақындасып, соқтығысуы кезінде пайда болады. Нейтронды жұлдыз — аса тығыз, жойқын жұлдыздың жарылуынан кейін қалған ядро.

Оқиғаның локализациясы

Чандра рентгендік обсерваториясы мен Хаббл ғарыш телескопының көмегімен астрономдар жарқылдың нақты орнын анықтады — бұл шамамен 8,5 миллиард жарық жылы қашықтықтағы көмескі галактика. GRB 230906A деп аталған жарқыл галактикалардың соқтығысуы нәтижесінде пайда болған сынықтар ағынында орын алды. Мұндай созылған зат ағыны «тасқын құйрығы» деп аталады және дәл осы жерде оқиға болған.

Ауыр элементтердің түзілуі

Нейтронды жұлдыздардың қосылуы килонова деп аталатын жарқын жарқылдың пайда болуына әкелді. Бұл құбылыс осындай соқтығыстар кезінде байқалады. Қосылу нәтижесінде ядролық реакциялар жүріп, ауыр металдар r-процесі арқылы синтезделеді. Алтын, платина, уран және басқа да ауыр металдар осылайша түзіліп, ғарышқа таралады. Осы байытылған заттан болашақ жұлдыздар түзілуі мүмкін, ал мұндай оқиғалар Жердегі алтынның пайда болуын түсіндіруі ықтимал.

Құс жолы үшін болашағы

Шамамен 4–5 миллиард жылдан кейін біздің Құс жолы галактикамыз Андромеда галактикасымен соқтығысады деп күтілуде. Бұл жаңа нейтронды жұлдыздардың түзілуіне, олардың қосылуына және осындай гамма-жарқылдардың пайда болуына себеп болуы мүмкін.