NASA Психеяның жұмбақ металл ядросын зерттеуде
Психея астероиды — Марс пен Юпитер арасындағы белдеудегі ең ірі металлды нысан — планеталық ядроның сынығы болуы мүмкін. 2023 жылы басталған NASA миссиясы оның шығу тегі мен құрылымының ерекшеліктерін анықтауға көмектеседі.
Cursus
16 Психея астероиды ашылғаннан кейін екі ғасырға жуық уақыт бойы ғылыми зерттеулердің нысаны болып келеді. Бұл зерттеулер оның шығу тегі мен құрамын анықтауға бағытталған.
Психея Марс пен Юпитер арасындағы астероидтар белдеуінде орналасқан және оның ені шамамен 140 мильді құрайды. Көптеген астероидтар негізінен силикаттардан немесе көміртектен тұрса, Психея айтарлықтай мөлшерде металдардан тұрады, бұл оны белгілі ең ірі металл астероидқа айналдырады.
Ғалымдар арасында Психея планеталық ядроның фрагменті болуы мүмкін бе деген сұрақ талқылануда. Егер бұл рас болса, астероидты зерттеу арқылы планеталардың ядроларының құрылымы туралы мәлімет алуға болады. Оның қалыптасуы туралы бірнеше гипотеза бар. Бір нұсқа бойынша, Психея үлкенірек дененің бөлігі болған, оның сыртқы тасты қабаттары күшті соқтығыстар нәтижесінде жойылып, тек металл ядросы қалған. Басқа гипотеза бойынша, жойқын соққылар нәтижесінде металл мен тас араласып кеткен болуы мүмкін. Сондай-ақ Психея толық қалыптаспаған, металдарға бай планета болуы мүмкін деген болжам да бар.
Астероидты зерттеу үшін 2023 жылы NASA Psyche миссиясын ұшырды. Ғарыш аппараты Психеяға 2029 жылы жетуі тиіс. Миссия барысында астероидтың беткі құрамын, гравитациясын, магнит өрісін және тығыздық өзгерістерін өлшеу жоспарланған.
Миссия нәтижелерін болжау үшін Психеяның үш өлшемді моделі жасалып, әртүрлі сценарийлерде, соқтығысатын объектілердің жылдамдығы мен өлшемін өзгерте отырып, сынақтар жүргізілді. Астероидтың кеуектілігіне ерекше назар аударылды: кеуекті дене соққы энергиясын көбірек сіңіреді, бұл тереңірек кратерлердің пайда болуына әкеледі. Әртүрлі өлшемдегі соққы денелерімен екі модельде — металл ядросы бар және тас пен металдан тұратын аралас құрылымды — сынақтар өткізілді. Модельдеу нәтижесінде 3 мильдік объект байқалатын кратер түзе алатыны анықталды.
Симуляциялар кратерлердің пішіні, лақтырылған материалдың сипаты, тығыздықтың өзгеруі және беткі металдың таралуы бойынша айырмашылықтарды да көрсетті. 2029 жылы ғарыш аппараты жеткен соң, нақты бақылаулар модельдеу нәтижелерімен салыстырылады. Бұл планеталардың ішкі бөліктерінің қалыптасуы мен Күн жүйесіндегі ерте соқтығыстардың ерекшеліктері туралы жаңа мәліметтер алуға мүмкіндік береді.
