Адамдар мен жануарлардың дыбыстарға деген талғамы ұқсас.
Ірі зерттеуде адамдар көбінесе табиғатта аналықтарды тартатын жануарлардың жұптасу белгілерін ұнататыны анықталды. Әртүрлі түрлерде дыбыстарға эстетикалық талғамдар ұқсас биологиялық қағидаларға негізделіп қалыптасады.
Cursus
Онлайн-экспериментте 4 мыңнан астам адам 16 түрлі жануардың жұптасу дыбыстарын тыңдап, өздеріне ең жағымды дыбыстарды таңдады. Талдау нәтижесінде, адам құлағы көбіне табиғатта аналықтарды тартатын вокализацияларға басымдық бергені анықталды. Сонымен қатар, әуесқой музыка тыңдаушылардың таңдауы кәсіби музыканттар мен орнитологтарға қарағанда жануарлардың талғамына жиі сәйкес келді.
Көптеген жануарлардың аталықтары жұптарын тарту үшін күрделі акустикалық сигналдарды пайдаланады. 150 жыл бұрын Чарльз Дарвин адамдар мен жануарларда сұлулықты қабылдау ұқсастығы ортақ эволюциялық тамырлар мен жүйке жүйесінің құрылымына байланысты деп болжаған. Биологтар құстар мен жәндіктердің аналықтары белгілі бір ән түрлерін қалай таңдайтынын баяғыда сипаттаған, бірақ адамның эстетикалық талғамы мен басқа түрлердің ұқсастығы бұрын-соңды тәжірибелік түрде тексерілмеген еді.
Science журналында жарияланған зерттеуде 16 түрлі омыртқалы және омыртқасыз жануарлардың — дала шегірткелері мен бақалардан бастап канарейка мен тышқандарға дейін — 110 жұп дыбыстары қамтылды. Әр жұп үшін аналықтардың талғамы бұрынғы бақылаулар негізінде белгілі болды. Мысалы, тунгара бақасының аналықтары 84% жағдайда күрт шыққан шертулермен толықтырылған бақылдауды таңдайды. Экспериментке әлемнің түкпір-түкпірінен 4196 ерікті қатысты.
Қатысушыларға екі аудиожазбаны тыңдап, қайсысы жағымды екенін таңдауға ұсынылды. Барлығы шамамен 50 мың жауап жиналды, сондай-ақ реакция жылдамдығы тіркелді. Кейін нәтижелер жануарлардың талғамымен салыстырылып, дыбыс толқындарының физикалық сипаттамалары талданды және қатысушылардың сауалнамалары зерттелді.
Адамдардың таңдауы жануарлардың талғамымен 56,4% жағдайда сәйкес келді, бұл жануарлар айқын басымдық көрсеткен (кемінде 2:1 қатынасы) дыбыс жұптарында байқалды. Егер жануарлардың талғамы өте күшті болса (3:1), адамдардың сәйкес таңдауы 60%-ға жуықтады. Жануарларға тартымды дыбысты таңдағанда, қатысушылар орта есеппен 51 миллисекундқа жылдамырақ жауап берді.
Адамдар мен жануарлар көбіне әуезді әшекейлері бар дыбыстарды — трель, шертулер мен шапалақтауларды — таңдады. Сондай-ақ, эксперимент қатысушылары мен жануарлар эволюциялық тұрғыдан көне шегірткенің шырылын, ал жуырда пайда болған «гүрілдеуді» емес, таңдады. Дегенмен, айырмашылықтар да болды: адамдар оқшауланған және ересек құстардан ән үйренбеген зебра амадин аталықтарының әндерін ұнатты, ал амадин аналықтары мұндай әндерге мән бермеді.
Зерттеу әмбебап акустикалық сипаттамаларды (мысалы, биіктік немесе темп) анықтамады, олар талғамдағы сәйкестікті біржақты түсіндіре алмайды. Эстетикалық талғам адамдарда да, жануарларда да күрделі, сызықтық емес жүйе болып шықты.
Сауалнама нәтижелері құстардың дауысын ажырату немесе музыкалық аспаптарда кәсіби ойнау жануарлардың талғамын жақсырақ түсінуге көмектеспейтінін көрсетті. Жалғыз маңызды фактор — адамның күнделікті қанша музыка тыңдайтыны: музыка әуесқойларының талғамы жануарлармен жиі сәйкес келді.
Адамның дыбыстық тартымдылықты қабылдауы көптеген түрлерге ортақ биологиялық механизмдерге негізделген. Эстетикалық талғам жәндіктерде, қосмекенділерде, құстар мен сүтқоректілерде ұқсас қағидалар бойынша қалыптасады. Сенсорлық жүйелердегі айырмашылықтарға қарамастан, тартымды дыбыстарды ми арқылы ажыратудың негізгі қағидалары табиғатта адам пайда болғанға дейін-ақ қалыптасқан.
