Мамандар жасы шамамен 110 мың жыл болатын, Алтайдағы Денисов үңгірінен табылған неандерталецтің геномын толықтай шифрлады. Генетикалық талдау нәтижесінде, жергілікті неандерталецтер шағын оқшауланған топтарға бөлінгені анықталды. Географиялық оқшаулану мен халық санының азаюы мутациялардың қазіргі адамдардың ата-бабаларымен салыстырғанда жылдамырақ жиналуына себеп болған.

Генетикалық деректерді алу ерекшеліктері

Палеонтологтар жойылып кеткен гоминидтерден сапалы генетикалық ақпаратты сирек алады, себебі қалдықтардағы органикалық молекулалар бұзылып кетеді. Белгілі таза неандерталец геномдарының көпшілігі шамамен 40 мың жыл бұрын, түр жойылар алдында өмір сүрген дараларға тиесілі. Биологиялық материалдың жетіспеуі популяциялардың қалыптасуының ерте кезеңдерін зерттеуді қиындатады.

Жаңа зерттеу

Жаңа зерттеу аясында Денисов үңгірінен табылған ежелгі сүйек фрагментінен органикалық материал алынды. Алтай неандерталецінің генетикалық белгілері басқа белгілі геномдармен салыстырылды. Ғалымдар топтардың бөліну хронологиясын анықтап, мутациялардың пайда болу жылдамдығын есептеді. Зерттеу нәтижелері Proceedings of the National Academy of Sciences журналында жарияланды.

Талдау әдістемесі

14 миллиграмм сүйек тінінен нуклеин қышқылдары бөлініп алынып, жоғары қамтылумен секвенирлеу жүргізілді. Геномның әрбір бөлігі орта есеппен 37 рет оқылды, бұл қателіктерді азайтуға мүмкіндік берді. Ұзын сегменттердің шамамен 73%-ы бақылау учаскелерімен толық сәйкес келді. Алынған деректер неандерталецтердің Еуропа мен Алтайдағы геномдарымен салыстырылды.

Генетикалық ерекшеліктер

Биологтар жалпы мутациялар санын есептеп, гомозиготтық учаскелердің үлесін — екі ата-анадан да бірдей тізбектерді бағалады. Сібір неандерталецінде бұл көрсеткіш 24%-ға жеткен, ал қазіргі адамдардың ерте ата-бабаларында ол бірнеше пайыз ғана болған. Модельдеу нәтижелері Алтай гоминидтері арасында ұзақ уақыт бойы туыстық некелер болғанын көрсетті. Неандерталецтер шектеулі аумақта шағын оқшауланған қоныстарда өмір сүрген. Алтай аймағындағы жергілікті қауымдастықтың саны шамамен 50 адам деп бағаланды.

Денисов адамымен өзара әрекеттесу

Биологтар денисовтық адамдардан шығыс неандерталецтеріне гендердің тікелей берілуін анықтады. Алтай неандерталецінің хромосомаларында тек көрші түрге тән учаскелер сақталған. Кейінгі еуропалық неандерталецтерде мұндай іздер табылмаған. Алтай және батыс неандерталецтер арасындағы генетикалық айырмашылықтар Орталық Африка мен Жаңа Гвинея аралдарының байырғы тұрғындарымен салыстырғанда әлдеқайда жоғары болып шықты.

Зерттеу қорытындылары

Қалдықтарды талдау неандерталецтердің әр тармағының даму жолдарындағы түбегейлі айырмашылықтарды растады. Туыстық некелер мен көп ғасырлық географиялық оқшаулану шығыс тармақтың тез өзгеруіне әкелді. Кеңістіктік оқшаулану Сібір қауымдарында жиналған мутациялардың сақталуына себеп болды.