Анубис бабуинының ұрғашысы мен еркегі арасындағы қарым-қатынас дәл осы еркектің ұрпақтың әкесі болатынына кепілдік бермейді. Жұптасудан кейін де лайықты кандидаттың іріктелуі жалғасады: ұрғашымен генетикалық үйлеспейтін сперматозоидтар оның репродуктивті жолында сұрыпталады.

Ұрғашының жасырын таңдауының механизмі

Биологияда бұл процесс ұрғашының жасырын таңдауы деп аталады. Ұрғашы бірнеше еркекпен жұптаса алады, бірақ жұмыртқаны ұрықтандыруға тек белгілі бір серіктестің сперматозоидтары ғана жіберіледі. Мұндай сұрыптау репродуктивті жолда физиологиялық реакциялар арқылы жүреді, олар сперматозоидтардың ерекшеліктеріне байланысты әртүрлі болады, кейбіреулеріне қолайлы, басқаларына кедергі келтіреді.

Сұрыптаудың генетикалық негізі

Сперматозоидтардың таңдауы еркектің генетикалық материалына, әсіресе гистосәйкестік кешені (ГСК) гендеріне байланысты болуы мүмкін деп есептеледі — бұл геномның патогендерді тану мен иммундық жауапты реттеуге жауапты бөлігі. Жақын туыстарда бұл аймақ ұқсас болады. Жануарлар, әдетте, ГСК аллельдерінің жиынтығы барынша ерекшеленетін серіктестерді таңдайды, бұл инбридинг қаупін азайтады, ұрпақтың генетикалық әртүрлілігін қамтамасыз етеді және оның өміршеңдігін арттырады.

Анубис бабуиндеріндегі зерттеу

Жақындаға дейін сперматозоидтарды сұрыптау тек кеміргіштерде байқалған, ал ірі сүтқоректілерде, мысалы, приматтарда бұл механизмнің дәлелі болмаған. Халықаралық зерттеушілер тобы Франциядағы приматтар орталығында ұсталған 13 анубис бабуинінен (9 ұрғашы, 4 еркек) тұратын популяцияны зерттеді.

Ғалымдар әр жануардың ДНҚ-сын картаға түсіріп, ГСК және бөтен мен ұқсас генетикалық материалды тануға жауапты басқа гендерге назар аударды. Ұрғашыларды сыйлық алу үшін үйретіп, олардан тез вагиналды жағындылар алуға мүмкіндік жасады.

Еркектер мен ұрғашыларды әртүрлі комбинацияларда вольерлерге орналастырып, туыстық және туыстық емес жұптардың жұптасуын қамтамасыз етті. Ұрғашылардан жұптасу алдында және төрт сағаттан кейін жағындылар алып, әртүрлі еркектердің сперматозоидтарына организмнің реакциясын бағалады.

Эксперимент нәтижелері

Зерттеу ұрғашылардың репродуктивті жолының ортасы еркекпен генетикалық ұқсастығына байланысты өзгеретінін көрсетті. ГСК гендері ұқсас еркектермен жұптасқанда, қынаптың pH деңгейі айтарлықтай төмендеп, қышқыл орта қалыптасып, ұрықтану ықтималдығы азайды. Генетикалық әртүрлі еркектермен жұптасқанда pH деңгейі тұрақты қалды немесе аздап төмендеді, бұл сперматозоидтарға қолайлы жағдай жасап, ұрықтану мүмкіндігін арттырды.

Сондай-ақ, генетикалық ұқсас еркектермен жұптасудан кейін қынапта қабыну реакциясы мен иммундық сигнализацияға жауапты гендердің белсенділігі артқаны анықталды, бұл организмнің қажетсіз сперматозоидтарға қарсы қорғаныс реакциясының іске қосылғанын көрсетеді.

Механизмнің маңызы

Қажетсіз сперматозоидтарға күшті иммундық жауап ұрғашы организмінің оларды танып, ұрықтануға қатысуына кедергі жасай алатынын көрсетеді. Осылайша, сперматозоидтарды сұрыптау механизмі ұрғашыға ұрпақтың генетикалық әртүрлілігін қамтамасыз етуге белсенді қатысуға мүмкіндік береді.