Нейробластома жетілмеген жүйке жасушаларынан дамиды және көбінесе бес жасқа дейінгі балаларда анықталады. Аурудың кеш сатыларында, химиотерапия, сәулелік терапия және сүйек кемігін трансплантациялау қолданылғанына қарамастан, өмір сүру деңгейі шамамен 60% құрайды. Қайталану кезінде болжам әдетте қолайсыз. Қытайлық зерттеушілер нейробластоманың жасушалық картасын жасап, бұл ауруды тиімдірек емдеудің жаңа тәсілдерін анықтады.

Иммунотерапия және GD2 нысанасы

Соңғы жылдары негізгі назар GD2 молекуласын нысанаға алатын антиденелерге негізделген иммунотерапияға ауды, бұл молекула нейробластома жасушаларының бетінде орналасқан. Мысалы, накситамабпен емдеуде қолданылатын мұндай антиденелер ісікке иммундық жүйенің киллер-жасушаларын — NK-жасушалар мен T-лимфоциттерді тартады. Алайда, шамамен 40% науқастарда ісік емге жауап бермейді немесе төзімді болып қалады.

Жасушалық карта және сигналдық жолдар

Зерттеу барысында нейробластоманың әртүрлі сатыларындағы 21 баланың ісік үлгілері, соның ішінде химиотерапиядан және накситамабпен біріктірілген емнен кейінгі тіндер талданды. Әр жасушада белсенді гендер анықталып, ісік пен оның микросредасының егжей-тегжейлі жасушалық атласы жасалды.

Жоғары және төмен қауіп тобына жататын ісік жасушаларын салыстыру нәтижесінде нейробластомаларда NRG3-ERBB4 сигналдық жолының белсенуі байқалды. Ісік NRG3 молекуласын бөледі, ал оның жасушаларының бетінде осы сигналға жауап беретін ERBB4 рецепторы болады. Химиотерапияға накситамаб қосылғанда бұл жолдың белсенділігі артып, киллер-жасушалардың ісікке енуі күшейеді. Осылайша, препарат ісікке тек GD2 арқылы шабуыл жасап қана қоймай, оның иммундық жүйеге осалдығын арттыратын ішкі сигналдарды да іске қосады.

Метаболизм мен иммундық жауапқа әсері

NRG3-ERBB4 сигналдық жолы қатерлі ісік жасушаларындағы зат алмасуға, әсіресе жасуша мембранасының майлы қанттары — ганглиозидтердің, оның ішінде GD2-нің метаболизміне әсер етеді. Бұл жол белсенгенде ұзын ганглиозидтердің синтезі тежеліп, керамидтердің құрамы өзгереді, бұл химиотерапия немесе сәулеленуге жауап ретінде қатерлі жасушаларды жою механизмдерін іске қосады. Нәтижесінде ісікте иммундық басымдылық көрсететін молекулалар азайып, жасушалар T-киллерлер үшін тартымдырақ болады.

Эксперименттік дәлелдер және жаңа терапиялық бағыттар

Адам ісігі егілген жасушалық желілер мен тышқандардағы тәжірибелер нейробластома жасушаларындағы ERBB4 деңгейінің жоғарылауы емнің тиімділігін арттыратынын көрсетті. Сондай-ақ, төзімді ісіктерде кейбір T-жасушалар мен NK-жасушаларда болатын TIGIT рецепторы арқылы басқа иммундық тежеу іске қосылатыны анықталды. Бұл накситамабты TIGIT блокадасымен біріктіретін кешенді терапияға жол ашады.

Болашағы

Зерттеу аз ғана науқастар тобын (21 адам, оның бесеуі біріктірілген терапия алған) қамтыды, дегенмен алынған деректер нейробластоманы емдеудің болашағы зор бағыттарын көрсетеді.