Палеонтологтар Мьянмадағы бирма янтарынан ірі көзді және жіңішке жіп тәрізді мұртшалары бар жарқырауық қоңыздың еркек қаңқасын тапты. Зерттеу нәтижесінде бұл қазба деректерге белгілі ең көне жарқырауық қоңыз екені анықталды — ол шамамен 100 миллион жыл бұрын, динозаврлар дәуірінде өмір сүрген.

Жаңа түрге Cretoluciola birmana деген атау берілді, бұл оның бор дәуірінен (шамамен 98–99 миллион жыл бұрын) шыққанын көрсетеді. Ғалымдар оның эволюциялық тарихтағы орнын анықтау үшін қазіргі жарқырауық қоңыздардың 400-ден астам морфологиялық белгілері мен генетикалық тізбектерін салыстырмалы түрде зерттеді.

Алынған деректер негізінде филогенетикалық ағаш құрастырылып, табылған үлгінің бор дәуіріндегі Luciolinae тұқымдасына жататынын 99,7% ықтималдықпен растады. Бұл қазіргі осы тұқымдас өкілдерінің жасы шамамен 100 миллион жылға жететінін көрсетеді.

Қазба 6,6 миллиметрлік еркек қоңызды білдіреді, оның ірі дөңес көздері мен жіңішке мұртшалары бар. Жақсы сақталуы арқасында оның құрсағының алты буыны мен қазіргі жарқырауық қоңыздардағыдай екі жақты жарық шығаратын органы анық көрінеді.

Бұл жаңалық жарқырауық қоңыздарға тән биолюминесцентті жарық пен «жанып-өшетін» (қосулы — өшірулі) жүйе ондаған миллион жыл бойы өзгеріссіз сақталғанын көрсетеді. Зерттеушілер ежелгі жарқырауық қоңыздар да қазіргі түрлер сияқты жарықты жұп табу мен ескерту белгілерін беру үшін пайдаланған деп болжайды.

Табылған үлгі — осы түрдің жалғыз белгілі өкілі. Жарқырауық қоңыздардың тарихын толық түсіну үшін янтарьдан табылған көне жәндіктерді көбірек зерттеп, қазіргі жарқырауық қоңыздардың кеңірек үлгісін жинау қажет.