Ғарыш вакуумында екі металл зат бір-біріне тығыз жанасқанда, олар өздігінен қыздырмай-ақ бірігіп кетуі мүмкін. Бұл құбылыс оттегінің болмауымен байланысты: металдардың бетінде қорғаныш оксид қабаты бұзылады да, бос электрондар бөлшектер арасында лезде қозғалып, оларды біртұтас етеді.

Ғарыштағы суық дәнекерлеу механизмі

Жерде металл беттері өте жұқа оксид қабатымен жабылады, ол оттегімен жанасқанда түзіледі және оқшаулаушы тосқауыл қызметін атқарады. Ал ғарышта ауа болмағандықтан, бұл қабат қайта қалпына келмейді, ал экстремалды жағдайлар қалған қабатты да бұзады. Микроскопиялық деңгейде металл беті шағын тау жоталарына ұқсайды. Қысым немесе діріл кезінде бөлшектер жанасып, олардың микроскопиялық шығыңқылары деформацияланып, қорғаныш қабаты толық жойылады. Сонымен қатар, орбитадағы күн мен иондық радиация оксид қалдықтарын кетіріп, металл атомдарын бірігуге ашық қалдырады.

Мұндай бірігуге алтын мен платина ерекше бейім, себебі олар Жерде де оксид қабатын дерлік түзбейді. Алтынның жұмсақтығы оған кез келген беттің пішінін дәл қайталап, тез жабысып қалуға мүмкіндік береді.

Ғарыш техникасына әсері

Ғарыш саласының инженерлері үшін суық дәнекерлеу — бұл люктердің тұрып қалуына, ашылатын құрылымдардың немесе бекіткіш элементтердің бұғатталуына әкелетін күрделі мәселе. Бұл құбылыстың салдарына мысал ретінде 1989 жылы Юпитерге ұшырылған Galileo ғарыш аппараты келтіруге болады. Ұшырылу кезіндегі діріл мен майдың жоғалуы антенна бөлшектеріндегі қорғаныш қабатты бұзып, вакуумда олардың бірігіп кетуіне себеп болды. Соның салдарынан 1991 жылы антенна толық ашылмады.

Суық дәнекерлеудің алдын алу әдістері

Жабдықты өздігінен бірігуден қорғау үшін түрлі әдістер қолданылады:

• Мықты жасанды оксид қабатын жасау үшін анодтау;
• Қозғалатын бөлшектерге молибден дисульфиді сияқты құрғақ майларды қолдану;
• Әртүрлі кристалдық құрылымы бар әртекті металдарды біріктіру, бұл олардың арасында электрондардың оңай қозғалуына кедергі жасайды.

Ұшырылым алдында барлық жабдық вибростендтерде және вакуумдық камераларда сынақтан өтеді, себебі күшті үйкеліс тіпті Жердегі зертханалық жағдайда да суық дәнекерлеуді тудыруы мүмкін.