Heteropoda jugulans — ең жылдам өрмекші
Жаңа зерттеу нәтижесінде ең жылдам өрмекші Heteropoda jugulans екені анықталды. Бұл өрмекші сағатына 3,59 метрге дейін жылдамдықпен қозғала алады. Оның жоғары жылдамдығының басты себебі — аяқтарының ұзындығы.
Cursus
Өрмекшітәрізділерді салыстырмалы түрде зерттеу барысында олардың әртүрлі түрлерінің қозғалу жылдамдығына қандай эволюциялық және биомеханикалық факторлар әсер ететіні анықталды. Зерттеу нәтижесінде өрмекшітәрізділер арасында ең жылдам түр анықталды.
Бұрын ең жылдам деп Мароккода кездесетін Cebrennus rechenbergi өрмекші түрі саналатын. Бұл өрмекші қауіп төнгенде ерекше қозғалу тәсілін — акробатикалық аударылуларға ұқсас бірнеше домалау арқылы — қолданып, секундына 1,7 метрге дейін жылдамдыққа жете алады. Алайда бұл әдіс тек құмды беткейлерде тиімді және кәдімгі жүгіру кезіндегі ең жоғары жылдамдықты көрсетпейді.
Халықаралық мамандар тобы 64 тұқымдасқа жататын 258 түр туралы деректерді қамтыған ауқымды зерттеу жүргізді. Зерттеуде өрмекшілердің ең жоғары жылдамдығы, дене өлшемдері, аяқтарының ұзындығы және эволюциялық тарихы арасындағы байланыс талданды. Эксперименттерде координаттық торы бар қағаз жолақтар қолданылды, ал өрмекшілер өздігінен қозғалудан бас тартқанда, олардың қозғалысы жұмсақ қылқаламмен немесе ауа ағынымен ынталандырылды.
Зерттелген түрлер арасында ең жоғары жылдамдықты Квинслендтің (Шығыс Австралия) тропикалық ормандарында тіршілік ететін Heteropoda jugulans атты жыртқыш өрмекші көрсетті. Салмағы шамамен үш грамм болатын бұл түр секундына 3,59 метрге дейін жылдамдыққа жетіп, адамның жеңіл жүгіру жылдамдығымен салыстыруға болады. Бұл — өрмекшітәрізділер арасында кәдімгі жүгіру кезіндегі ең жоғары көрсеткіш.
Жылдамдыққа әсер ететін негізгі фактор — аяқтарының ұзындығы: аяқтары ұзын өрмекшілер кең адым жасап, бірдей уақытта көбірек қашықтықты еңсере алады. Аяқтарының жуандығы мен дене қалпының ерекшеліктері онша маңызды болмады. Дегенмен, бірдей көлемдегі өрмекшілердің жылдамдығы эволюциялық бейімделулерге байланысты әртүрлі болуы мүмкін. Кейбір топтар белсенді аңшылық пен жылдам жүгіруге бейімделсе, басқалары баяу, торуылдаушы жыртқыш ретінде қалып, жоғары жылдамдыққа мұқтаж емес.
Зерттеу нәтижелері қозғалу жылдамдығы түрдің шығу тегіне де байланысты екенін көрсетті. Ғылыми жұмыс биология саласындағы bioRxiv.org препринт серверінде жарияланды.
