Британдық және тайваньдық биоинженерия саласының мамандары инеліктердің еркектері арасындағы әуе шайқастарын зерттеді. Зерттеу нәтижесінде олардың территория үшін қақтығыстары жойғыш ұшақтардың маневрлік әуе ұрыстарына ұқсас принциптер бойынша өтетіні анықталды. Аң аулаудан айырмашылығы, қарсыластарымен қақтығыста инеліктер қарсыласының артына өтуге тырысады және тікелей соқтығысудан қашады. Бұл кезде шамадан тыс жүктемелер 6g-ге дейін жетуі мүмкін.

Жыртқыш жәндіктердің әуедегі аң аулау механикасы жақсы зерттелген: аңшы олжаны қуып жету және ұстау үшін ең қысқа жолды таңдайды, бұл энергияны үнемдеуге мүмкіндік береді. Алайда, территория үшін еркектер арасындағы әуе шайқастарының динамикасы өзгеше. Journal of the Royal Society Interface журналында жарияланған зерттеуде инеліктер орындайтын маневрлер, жалтару және жоғары пилотаж элементтері талданды.

Эксперимент Тайбэй зообағындағы су қоймаларының жанында, секундына 250 кадр түсіретін камералар арқылы жүргізілді. Модель ретінде Trithemis aurora түрінің еркек инеліктері таңдалды, олар өз аймақтарын агрессивті қорғауымен танымал.

Зерттеу барысында 100-ден астам жұп әуе шайқастарының үшөлшемді траекториялары жазылып, цифрланды. Алгоритмдер көмегімен жылдамдық, центрге тартқыш үдеу, көру бұрыштары және қанат қағу жиілігі есептелді. Осы деректер негізінде инеліктердің әуе шайқастары модельденді.

Талдау көрсеткендей, шайқас кезінде инеліктер бірін-бірі ұстауға немесе жоюға тырыспайды, тек визуалды байланыс ұстайды. Олардың көру-моторлық жүйесі қарсыласын көру өрісінің белгілі бір нүктесінде — тура бағытта және горизонт сызығынан 12 градус жоғары ұстауға бағытталған. Қуып жетуші жақындағанда жылдамдығын азайтып, соқтығысудан қашады.

Шайқас кезінде инеліктер күрделі пилотаж фигураларын — өлі ілмектер мен төмендейтін спиральдарды орындайды, кейде қатарынан төрт айналымға дейін жасайды. Егер қуып жетуші тым жылдам ұшып, тежеліп үлгермесе, ол нысаннан өтіп кетіп, ілмек жасауға мәжбүр болады. Қашып бара жатқан еркек қарсыласынан құтылу үшін күрт төмен және жанға сүңгиді, қарсыласының көру өрісінен шығып кетеді, содан кейін рөлдер ауысады. Шайқас қуылған еркек территориядан кеткенде аяқталады.

Шайқас қызған кезде инеліктер уақыттың шамамен 37%-ын қанат қақпай, қалықтап өткізеді, ал бағытты өзгерту үшін қысқа қанат қағуларын ғана пайдаланады. Бұл ұшудың тегістігін сақтауға және көруді тұрақтандыруға мүмкіндік береді. Қатты бұрылыстарда жәндіктер 6g-ге дейінгі шамадан тыс жүктемелерге ұшырайды.

Ұшқыштардан айырмашылығы, олар биіктік алып, потенциалдық энергия қорын жинауға тырысса, инеліктер төменнен шабуылдауды жөн көреді. Мұндай позиция қарсыластың қара силуэтін ашық аспан аясында, ал түрлі-түсті өсімдіктер арасында емес, оңай бақылауға мүмкіндік береді.

Зерттеу территория иелерін және басқыншыларды ажыратуға мүмкіндік бермеді, дегенмен әртүрлі мотивация жекелеген даралардың маневрлерінің күрделілігіне әсер етуі мүмкін. Бұл жұмыс визуалды тұрғыдан күрделі әрі агрессивті әуе дуэльдері дамыған интеллектіні қажет етпейтінін көрсетті: жәндіктердің әрекеті тек қарапайым навигациялық заңдылықтармен, олардың денесінің физикалық мүмкіндіктерімен шектеледі.