Ғалымдар қазіргі адамтектес маймылдардың ата-бабалары бұрын ойлағандай Шығыс Африкадан емес, солтүстіктегі аймақтардан шыққан болуы мүмкін екенін анықтады. Мысырда алғаш рет жасы 17–18 миллион жыл болатын ежелгі приматтың қалдықтары табылды, ол генетикалық тұрғыдан қазіргі түрлерге шығыс африкалық замандастарына қарағанда жақынырақ болып шықты.

Табылған жәдігердің сипаттамасы

Мансура университеті (Мысыр) мен Оңтүстік Калифорния университетінің (АҚШ) халықаралық палеонтологтар тобы ежелгі маймылдың жаңа түрін — Masripithecus moghraensis (масрипитек) сипаттады. Атауы арабша «Маср» (Мысыр) және грекше «питекос» (маймыл) сөздерінен шыққан. Қазба — ірі азу тістері бар жуан төменгі жақ сүйегінің бөлігі — 2023–2024 жылдардағы экспедициялар кезінде Мысырдың солтүстігіндегі Вади-Могра ауданында табылды.

Анатомиялық талдау бұл приматтың негізгі қорегі жемістер болғанын көрсетті, бірақ мықты тістері оған жаңғақтар мен тұқымдармен де қоректенуге мүмкіндік берген. Мұндай диета маусымдық климаттық өзгерістерге бейімделуге септігін тигізген.

Шығу тегі теориясына қайта қарау

Бұған дейін Солтүстік Африкада тек ежелгі мартышкалардың қалдықтары табылып, бұл адамтектес приматтардың Шығыс Африкадан шыққаны туралы гипотезаны қолдаған еді — қазіргі Кения мен Уганда аймақтарында. Масрипитектің ашылуы бұл теорияға күмән келтірді.

Зерттеушілер қазба және қазіргі маймылдардың құрылымын, генетикасын және табылған уақытының деректерін салыстырды. Табылған түр эволюциялық ағашта адамдар мен қазіргі адамтектес маймылдардың ортақ ата-бабасына ең жақын орынды иеленетіні анықталды. Бұл жаңалық эволюция географиясын қайта қарауға себеп болды: адамтектес приматтардың болжамды «бесігі» Шығыс Африкадан солтүстікке — Солтүстік Африка мен Таяу Шығыс аймағына ауысады.

Палеогеографиялық жағдайлар

Шамамен 18 миллион жыл бұрын қазіргі шөлейт аймақ тропикалық ормандар мен өзендерден тұрған. Бұл өңір құрлықаралық маңызды тоғыс болған. Сол дәуірде Африка мен Арабия тектоникалық плиталары солтүстікке жылжып, Еуразиямен түйіскен. Тектоникалық қозғалыстар мен теңіз деңгейінің ауытқуына байланысты таяз бұғаздар мезгіл-мезгіл кеуіп, құрлық көпірлерін қалыптастырған.

Зерттеу нәтижелері адамтектес маймылдар дәл осы солтүстік тоғыста, Еуразияға таралуға мүмкіндік берген жолдар ашылмай тұрып, белсенді эволюцияланып, жаңа түрлерге бөлінгенін көрсетті.