Саңырауқұлақтар приматтар үшін маңызды азық болып шықты
Жаңа зерттеу Танзаниядағы кейбір приматтардың рационында саңырауқұлақтардың маңызды рөл атқаратынын көрсетті, ал павиандар үшін олар негізгі тағамға айналған. Бұл мәліметтер ежелгі гоминидтердің мүмкін рационын түсінуге көмектеседі.
Cursus
Танзанияда жүргізілген жаңа зерттеу үш түрлі приматтың рационында саңырауқұлақтардың күтпеген жерден маңызды рөл атқаратынын көрсетті. Бұл түрлердің біреуі үшін саңырауқұлақтар тек қосымша азық қана емес, негізгі тағамға айналған.
Приматтар арасында саңырауқұлақ жеу жиі кездескенімен, әдетте олар рационының аз ғана бөлігін құрайды, ал негізгі азықтары — жемістер мен өсімдік тектес тағамдар. Дегенмен, кейбір примат түрлері микофагияны жиі қолданады. Мысалы, бұрынғы зерттеулерде Конго Республикасының ормандарында мекендейтін батыс жазықтық гориллалары жыл бойы трюфельдермен қоректенетіні анықталған.
Жаңа зерттеуде ғалымдар Танзанияның батысындағы Исса алқабында өмір сүретін шимпанзелерді (Pan troglodytes schweinfurthii), қызылқұйрықты мартышкаларды (Cercopithecus ascanius) және сары павиандарды (Papio cynocephalus) бақылаған. 2015 жылдан 2023 жылға дейін мамандар приматтардың немен қоректенетінін және олардың мекендеу ортасындағы саңырауқұлақтардың қолжетімділігін тіркеп отырған. Барлығы шамамен 50 мың тамақтану эпизоды талданған.
Нәтижелер көрсеткендей, үш түр де саңырауқұлақтарды тұрақты түрде жеген, бірақ олардың азықтық талғамдары әртүрлі болған. Шимпанзелер мен қызылқұйрықты мартышкалар саңырауқұлақтарды негізінен жаңбырлы маусымда, олар мол болған кезде және негізгі азық — піскен жемістер жетіспегенде жеген. Орта есеппен саңырауқұлақтар олардың рационының 2%-ын құраған, ал тұтыну шарықтау айларында — шимпанзелерде 11%-ға, мартышкаларда 8%-ға дейін жеткен.
Павиандар саңырауқұлақтарды ерекше жақсы көретін болып шықты: олардың жылдық рационында саңырауқұлақтар 11%-ға дейін, ал кейбір айларда барлық жеген азығының 36%-дан астамын құраған. Павиандар саңырауқұлақтарды жаңбырлы маусымнан тыс, олар аз болған кезде де жей берген. Papio cynocephalus үшін саңырауқұлақтар негізгі тағамға айналған.
Мамандардың пікірінше, рациондағы мұндай айырмашылықтар бір экожүйеде өмір сүретін түрлер арасындағы азықтық бәсекелестікті азайту стратегиясы болуы мүмкін. Бұл бөлініс приматтарға азық іздеуде қақтығыстардан қашып, табиғи ресурстарды тиімді пайдалануға мүмкіндік береді.
Ғалымдар өз жаңалықтары ежелгі гоминидтердің де рационы қандай болғанын түсінуге көмектеседі деп санайды. Исса алқабының орманды саваннасы адамзаттың арғы аталары дамыған деп саналатын табиғи ортаға ұқсайды. Егер осындай экожүйелерде өмір сүретін қазіргі приматтар саңырауқұлақ жесе, онда австралопитектер, Homo habilis және басқа да адамзаттың арғы аталары да солай жасаған болуы мүмкін. Бұл болжамды археологиялық олжалар да растайды: ғылыми әдебиеттерде неандертальдықтардың тіс қақтарынан саңырауқұлақ іздері табылғаны туралы деректер бар.
