Планетологтар тобы 3-4 миллиард жыл бұрынғы ежелгі Марстың климатын компьютерлік модельдеу арқылы зерттеді. Бұл зерттеу жанартаулардың атқылауы экваторлық аймақтарда қалың мұз қабаттарының түзілуіне қалай әсер еткенін көрсетті.

Орбиталық аппараттар Марстың экватор маңындағы топырақта, әсіресе Меридиана үстірті мен Медуза түзілімдерінде, сутегінің аномальді жоғары мөлшерін анықтады. Сутегі көбінесе судың құрамына кіретіндіктен, бұл жерде мұз қорлары болуы мүмкін екенін көрсетеді.

Ғалымдар Апполинарис және Үлкен Сирт атты ежелгі жанартаулардың жарылғыш атқылауларын модельдеді. Бұл жанартаулар сутегі мөлшері жоғары аймақтарға жақын орналасқан. Модельдеу нәтижесінде атқылау кезінде атмосфераға көп мөлшерде су буы шығарылып, ол мұзға айналып, жер бетіне жауғаны анықталды.

Секундына 100 миллион килограммнан астам су шығарған және үш марсиандық күнге созылған бір атқылау мұз қабатының қалыңдығын бес метрге дейін жеткізе алған.

Жанартаулар сонымен қатар күкірт қышқылын шығарып, тығыз аэрозоль қабатын түзген. Бұл құбылыс «жанартаулық қыс» деп аталып, мұздың еруін баяулатқан. Мұздың сублимация жылдамдығы жылына бір шаршы метрге 14 килограмнан 1,3 килограмға дейін төмендеген.

Уақыт өте келе мұз қабаты шаң мен жанартаулық күлдің қабаттарымен жабылып, оны миллиардтаған жылға сақтап қалуы мүмкін. Зерттеу нәтижелері Nature Communications журналында жарияланды.