Ерекше пішіні олардың сақиналарын түсіндіреді.
Астрономдар ергежейлі планеталар мен астероидтардың сақиналарының тұрақтылығын түсіндіретін жаңа гипотеза ұсынды: олардың ерекше пішіні мен біркелкі емес гравитациялық өрісі сақиналардың әдеттегіден ұзағырақ сақталуына көмектеседі.
Cursus
Астрономдар шағын ғарыштық нысандардағы сақиналардың пайда болуына қатысты жаңа гипотеза ұсынды. Зерттеуге сәйкес, сақиналар ергежейлі планеталар мен астероидтардың асимметриялық пішініне байланысты пайда болып, сақталуы мүмкін, себебі бұл пішіндер гравитациялық өрістің біркелкі еместігін тудырады.
Сақиналы жүйелер Күн жүйесіндегі бірнеше шағын денелерде анықталған. Мысалы, Квавар ергежейлі планетасында екі сақина бар екені тіркелген, ал соңғы бақылаулар оның жанында тағы бір нысанды — мүмкін, серік немесе қосымша сақинаны — анықтады.
Юпитер мен Уран орбиталарының арасында орналасқан, диаметрі 258 км Харикло астероиды да сақиналар жүйесіне ие. «Джеймс Уэбб» телескопының деректері сақиналардың құрылымында өзгерістер болғанын көрсетті: бір сақина дерлік көрінбейтін болып кеткен, ал екіншісі тығызырақ болған. Сондай-ақ, сақиналар Хаумеа ергежейлі планетасында және Хирон астероидында да болуы мүмкін деп болжануда.
Дәстүрлі түрде сақиналардың материалы соқтығыстардан немесе серіктердің жойылуынан кейін пайда болады деп есептеледі. Алайда, бұл қалдықтардың қалай тұрақты сақинаға айналатыны әлі түсініксіз. Теориялық тұрғыда мұндай шоғырланулар тұрақсыз: бөлшектер не бетіне құлап, не серікке бірігіп, не ғарышқа шашырап кетуі керек. Шағын денелерде ғарыштық қиыршық тас бірнеше мың жыл ғана өмір сүре алады.
Сатурнның сақиналарын «қойшы серіктер» — мысалы, Прометей мен Пандора айлары F сақинасын тұрақтандырады. Ал ергежейлі планеталар мен астероидтарда мұндай серіктер табылған жоқ.
Аргентиналық астрономдар балама түсініктеме ұсынды: нысандардың асимметриялық пішіні салдарынан туындайтын біркелкі емес гравитация. Харикло созылыңқы, дұрыс емес пішінді, Хаумеа бұршаққа ұқсайды, ал Квавар идеал шардан ауытқиды. Бетінің үстінде қозғалатын бөлшектер рельефке байланысты әртүрлі тартылыс күшіне ұшырайды, бұл соқтығыстар мен орбиталардың өзгеруіне әкеледі.
Компьютерлік модельдеу көрсеткендей, уақыт өте келе қалдықтардың орбиталары түзеліп, синхрондалады да, тығыз әрі жіңішке сақина түзіледі. Бұл кезде сақинаның радиусы біртіндеп ұлғайып, орталық дене импульс моментін сақтау үшін өз айналуын баяулатады.
Нәтижесінде орбиталық-спиндік резонанс орнайды. Расталған жағдайларда 1:3 қатынасы тән — сақина нысанды бір рет айналып шыққанда, нысан өз осін үш рет айналып үлгереді.
