Юпитер Жерді құтқарып, метеориттердің пайда болуына себеп болды.
Жаңа зерттеу Юпитердің планеталар мен метеориттердің қалыптасуында маңызды рөл атқарғанын көрсетті. Ол ішкі планеталарды жойылудан қорғап, екінші буын метеориттердің пайда болуына ықпал еткен.
Cursus
Ерте Күн жүйесінің компьютерлік модельдеуі Юпитердің ішкі планеталар мен метеориттердің қалыптасуындағы шешуші рөлін көрсетті. Газ алыбының тартылысы Жер мен көршілес планеталарды Күнге құлап кетуден қорғады.
Жерде табылған метеориттердің 85%-ы — ұсақ қосындылары бар хондриттер. Темір метеориттерінен — протопланеталық ядролардың сынықтарынан — айырмашылығы, хондриттер ешқашан қалыптасып жатқан планеталардың құрамына кірмеген. Шамамен 4,5 миллиард жыл бұрын жыныстар радиоактивті элементтердің, соның ішінде алюминий-26-ның ыдырауынан бөлінген жылу әсерінен балқыған. Темір метеориттерде магний-26 изотопы көп болса, хондриттерде ол дерлік жоқ, бұл олардың кейінірек пайда болғанын көрсетеді.
Зерттеулер хондриттердің — екінші буын метеориттері — Күн жүйесі пайда болғаннан кейін 2-3 миллион жыл өткен соң, радиоактивті алюминий-26 дерлік жойылған кезде қалыптасқанын көрсетті. Құрамы бойынша хондриттер жүйенің ішкі материалына сәйкес келеді, дегенмен Юпитер протопланеталық дискіде ішкі және сыртқы материалды бөліп тұратын саңылау жасаған.
Райс университетінің ғалымдары бұл құбылысты түсіндірді. Юпитердің тартылысы тығыздықтың спиральды толқындарын тудырып, шаң, газ және планета ұрықтары үшін ерекше гравитациялық «қақпан» — жоғары қысым аймақтарын қалыптастырды. Дәл осы аймақтарда хондриттер мен ішкі планеталар — Меркурий, Шолпан, Жер және Марс — пайда болды.
Юпитерсіз бөлшектер не планеталарға бірігіп, не Күнге құлап кетер еді. Басқа жұлдыздық жүйелерде планеталар әдетте Меркурийге қарағанда жұлдызға жақынырақ орналасады, бұл жерде қатты беті бар тіршілікке қолайлы әлемдердің пайда болу мүмкіндігін азайтады.
