Жаһандық жылыну мұхиттар арасындағы байланысты әлсіретеді
Жаңа зерттеу қазіргі адам әрекетінен туындаған климаттың өзгерістері Үнді және Тынық мұхиттары арасындағы климаттық байланысты әлсірететінін көрсетті. Бұл климаттық болжамдардың дәлдігіне және тропиктердегі ауа райы үлгілерінің сипатына әсер етуі мүмкін.
Natura
Жаңа зерттеу ірі жанартаулық атқылаулар Үнді және Тынық мұхиттарының тропикалық аймақтары арасындағы климаттық байланысты уақытша бұза алатынын анықтады. Қазіргі уақытта адам әрекетінен туындаған парниктік газдардың шығарындылары бұл байланысты одан әрі әлсіретіп отыр.
Вудс-Хоул океанографиялық институтының мамандары жүргізген зерттеу палеоклиматтық деректер мен климаттық модельдеуді біріктіріп, соңғы бірнеше ғасырдағы екі мұхит бассейнінің өзара әрекеттесуін талдады. Нәтижелер жанартаулық белсенділік Үнді және Тынық мұхиттары арасындағы климаттық байланысты уақытша әлсірете алатынын көрсетті. Алайда соңғы онжылдықтарда антропогендік әсер бұл аймақтардағы климаттық өзгергіштіктің сипатына айтарлықтай ықпал етті.
Үнді мұхитындағы климаттық жағдайлар көбіне Тынық мұхитындағы өзгерістерге тәуелді. Бұл байланыс тропиктердегі жауын-шашын, температура және атмосфералық циркуляцияның ірі үлгілерін анықтайды. 1980-жылдардан бері бұл өзара байланыс әлсіреп келеді: Үнді мұхиты Тынық мұхитындағы жағдайларға негізделген күтілетін мінез-құлықтан жиі ауытқып, бұл жаһандық жылынумен байланыстырылады.
Нақты климаттық аспаптық жазбалар бір ғасырдан аз уақытты қамтиды, сондықтан соңғы өзгерістердің ерекше ме, әлде табиғи циклдің бөлігі ме екенін анықтау қиын. Тереңірек талдау үшін институт командасы тропикалық палеоклиматтық деректерді — маржандарда, ағаш сақиналарында және сталагмиттерде сақталған ақпаратты — пайдаланды. Бұл табиғи мұрағаттар Үнді және Тынық мұхиттарының климаттық жағдайларын XVII ғасырдың басына дейін қалпына келтіруге мүмкіндік берді.
Палеоклиматтық деректер соңғы 400 жылдың көп бөлігінде екі мұхиттың тығыз байланысты болғанын көрсетеді. Алайда 1810-1850 жылдар аралығында бұл байланыс айтарлықтай өзгеріп, бұл кезең ірі тропикалық жанартаулық атқылаулармен тұспа-тұс келді. Соңғы мың жылдағы климаттық модельдеу байланыс әлсіреуінің күші атқылаулардың ауқымына және сол кездегі климаттық жағдайларға тәуелді болғанын растады.
Қазіргі климаттық жағдайларды бірнеше ғасырлық деректермен салыстыру мұхиттар арасындағы байланыстың қазіргі әлсіреуінің қаншалықты ерекше екенін бағалауға мүмкіндік берді. Қазіргі деректер ұзақ мерзімді емес, бірақ модельдер мен палеожазбалардың арқасында байқалып отырған өзгерістердің шынымен ерекше екеніне сенімділік артты.
Зерттеу нәтижелері жанартаулық атқылаулар мұхит бассейндері арасындағы байланысты уақытша үзсе де, қазіргі әлсіреу басқа себептерге байланысты екенін көрсетеді. Негізгі фактор — жаһандық жылыну және адам әрекетінен туындаған шығарындылар, олар қазір Тынық мұхитының Үнді мұхиты климатына табиғи әсерін басып отыр.
Үнді және Тынық мұхиттарының бір-біріне әсер ету дәрежесін түсіну климаттық болжамдар үшін маңызды. Мұхит бассейндері арасындағы байланыстар жауын-шашын мен басқа да ірі климаттық үлгілерді болжауға көмектеседі. Егер бұл байланыстар әлсіресе немесе өзгерсе, тарихи деректерге негізделген болжамдар сенімсіз болуы мүмкін.
Бұрынғы зерттеулердің көпшілігі ірі мұхит бассейндерін жеке-жеке қарастырған. Бұл зерттеуде олардың өзара әрекеттесуіне және осы байланыстардың әлсіреуінің салдарына баса назар аударылды. Үнді мұхиты — маңызды жылу резервуары және Тынық мұхитынан тәуелсіз өзіндік мінез-құлық көрсете алады. Алынған нәтижелер Үнді мұхитындағы климаттық процестердің дербестігін айқындайды.
