Африкалық гиенатәрізді иттердің жас аталықтары ата-анасының тобынан шыққаннан кейін тоғыз ай ішінде 4000 шақырымнан астам жол жүріп, жаңа аумаққа қоныстанды. Бұл қашықтық африкалық сүтқоректілер арасында тіркелген ең ұзақ көші-қон болды.

Түр ерекшеліктері мен мекендеу ортасы

Африкалық гиенатәрізді иттер (Lycaon pictus), сондай-ақ африкалық жабайы иттер немесе боялған қасқырлар деп те аталады, Сахараның оңтүстігіндегі саванналар мен сирек ормандарда мекендейді. Бұл түр тіршілік ету ортасының азаюы, аурулар мен браконьерліктің салдарынан жойылып кету қаупінде тұр. Популяция саны 3–5,5 мың дараға бағаланады.

Бұл ит тұқымдастары ұзақ қашықтыққа жүгіруге жақсы бейімделген, дене бітімі сымбатты, аяқтары ұзын және төзімділігі жоғары. Олар ұйымшыл отбасылық топтарда өмір сүріп, аң аулайды, әлеуметтік құрылымы дамыған, көбейю әдетте әр жыныстың басым дараларына ғана тән. Қалған топ мүшелері ұрпақты өсіруге көмектесе алады немесе өз аумағын іздеп, топтан кетеді.

Рекордтық көші-қонды зерттеу

Жас даралар әдетте екі-үш жасында топтан бөлінеді. 2025 жылдың шілдесінде бір ұядан шыққан төрт ұрғашы Кафуэ ұлттық паркінде (Замбия) топтан бөлініп, екі аптадан кейін олардың артынан үш еркек бауырлары кетті. Әр топтан бір-бір дараның қозғалысын бақылау үшін радиошынжырлар тағылды.

Ұрғашылар бірнеше апта бойы парктің маңындағы аңшылық алқаптарда жүрді, ал аталықтар шығысқа, Замбияның орталық бөлігіне бет алды. Екі топ та ірі елді мекендердің шетіне жетіп, қалалардан аулақ жүрді.

2025 жылдың қыркүйегінде, 1000 шақырымнан астам жол жүріп, бауырлар бір күнге кездесіп, кейін қайта бөлінді. Аталықтар оңтүстікке қарай қозғалысты жалғастырып, қарқынды жолдардан аулақ болуға тырысты, ал ұрғашылар да оңтүстікке бет алды, бірақ болжам бойынша қазан айында Кабве маңында браконьерлік қақпанға түсіп, қаза тапты.

Аталықтар Кабвені айналып өтіп, екі ірі су қоймасын кесіп өтіп, 2026 жылдың сәуірінде Ұлы Рифт аңғарының шетінде жаңа аумаққа қоныстанды. Олардың жалпы көші-қон жолы 4126 шақырымды құрап, африкалық сүтқоректілер арасында тіркелген ең ұзақ таралу маршруты болды. Салыстыру үшін, гну антилопалары жыл сайын Кения мен Танзания арасында 1800 шақырымға дейін көшеді.

Көші-қонның түрді сақтау үшін маңызы

Бұл ұзақ сапар африкалық жабайы иттер популяциялары Шығыс және Оңтүстік Африканың кең аумақтарында, арақашықтықтың үлкендігіне қарамастан, байланысын сақтайтынын көрсетті. Бұл түрдің жойылып кеткен аймақтарда санын қалпына келтіру әлеуеті бар екенін дәлелдейді.