Зерттеушілер күнделікті тағам өнімдерінде пайда болуы мүмкін зиянды химиялық қосылыстарды анықтаудың жылдам әрі экологиялық таза әдісін ұсынды. Жаңа тәсіл жоғары дәлдікпен ерекшеленеді және тағам қауіпсіздігін тексеруді әлдеқайда тиімді етеді.

Мәселенің өзектілігі

Қазіргі қоғамда денсаулыққа мән беретін және тамақтану рационын бақылап, фитнес-қосымшалар мен калория санау бағдарламаларын пайдаланатын адамдар саны артып келеді. Осы үрдіс аясында дәрумендер мен пайдалы заттарға бай өнімдерге, мысалы, жемістер мен көкөністерге қызығушылық өсуде. Алайда, тіпті бұл өнімдерде де полициклді ароматты көмірсутектер (ПАК) — бірнеше конденсацияланған ароматты сақиналардан тұратын гидрофобты органикалық қосылыстар мен олардың аналогтары болуы мүмкін. Ластану қоршаған ортаның әсерінен немесе тағамды өңдеу кезінде: қыздыру, ыстау, грильде қуыру, пісіру және басқа да процестер барысында пайда болады. Кейбір ПАК канцероген деп танылған, бұл денсаулыққа айтарлықтай қауіп төндіреді.

Дәл талдаудың маңыздылығы

Мүмкін болатын қауіптерді ескере отырып, тағам өнімдеріндегі ПАК-ты дәл анықтау және сәйкестендіру аса маңызды. Дәстүрлі экстракция әдістері — қатты фазалы, сұйықтық-сұйықтық және еріткішпен жеделдетілген экстракция — тиімді болғанымен, көбіне баяу, күрделі және экологиялық тұрғыдан тиімсіз. Осы мәселелерді шешу үшін ғалымдар органикалық қосылыстарды экстракциялауды жеңілдетіп, жеделдетуге арналған QuEChERS (Quick, Easy, Cheap, Effective, Rugged, and Safe — жылдам, қарапайым, арзан, тиімді, сенімді және қауіпсіз) әдісіне жүгінді. Бұл тәсіл өңдеу уақытын қысқартып, дәлдік пен экстракция деңгейін арттырады, сондай-ақ сынамаларды дайындауды жеңілдетіп, ПАК-ты қауіпсіз әрі тиімді талдауға мүмкіндік береді.

Зерттеу нәтижелері

Сеул ұлттық ғылым және технология университетінің тағамтану және биотехнология кафедрасы профессоры Джун-Гу Лидің жетекшілігімен жүргізілген соңғы зерттеуде QuEChERS әдісі тағам өнімдеріндегі сегіз түрлі ПАК-ты (бензо[а]антрацен, хризен, бензо[b]флуорантен, бензо[k]флуорантен, бензо[а]пирен, индено[1,2,3-cd]пирен, дибенз[а,h]антрацен және бензо[g,h,i]перилен) анықтау үшін қолданылды. ПАК-ты экстракциялау үшін ацетонитрил пайдаланылды, ал сынамалар түрлі сорбенттер комбинациясымен тазартылды. Әртүрлі тағамдық матрицаларда QuEChERS әдісі тұрақты нәтижелер көрсетті. Барлық сегіз ПАК үшін калибрлеу қисықтары жоғары сызықтылықты (детерминация коэффициенті R² 0,99-дан жоғары) көрсетті.

Газды хроматография–масс-спектрометрия арқылы жүргізілген талдау анықтау шегін 0,006-дан 0,035 мкг/кг-ға дейін, ал сандық анықтау шегін 0,019-дан 0,133 мкг/кг-ға дейін көрсетті. Экстракция тиімділігі де жоғары болды: 5 мкг/кг үшін 86,3–109,6%, 10 мкг/кг үшін 87,7–100,1% және 20 мкг/кг үшін 89,6–102,9%, барлық зерттелген тағамдық матрицаларда дәлдік 0,4–6,9% аралығында болды.

Қолдану артықшылықтары мен болашағы

Профессор Ли: «Бұл әдіс аналитикалық процесті жеңілдетіп қана қоймай, дәстүрлі тәсілдермен салыстырғанда анықтау тиімділігін арттырады. Оны әртүрлі тағамдық матрицаларға қолдануға болады», — деп атап өтті.

Тағам өнеркәсібінде бұл әдісті енгізу қауіпсіздік бақылауын жақсартып, жалпы сапаны бақылауды тиімдірек етуге мүмкіндік береді. Сонымен қатар, ол пайдалану шығындарын азайтып, қызметкерлердің қауіпсіздігін арттыра алады.

«Біздің зерттеуіміз тағам өнімдерінің қауіпсіздігін қамтамасыз ете отырып, қоғамдық денсаулықты жақсартуға ықпал ете алады. Бұдан бөлек, зертханалық сынақтар кезінде қауіпті химиялық заттарды қолдану мен шығаруды азайтады», — деп түйіндеді профессор Ли.

Жалпы, зерттеу QuEChERS әдісіне негізделген ПАК талдау техникасының жылдам, дәл және экологиялық тұрақты екенін дәлелдейді.