Генетикалық түрлендірілген ашытқылар қалдықтарды тағамға айналдырады
Оңтүстік Иллинойс университетінде пластик пен өсімдік қалдықтарын генетикалық түрлендірілген ашытқылардың көмегімен ақуызға бай тағамдық өнімге айналдыру әдісі әзірленді. Жоба қазір тұжырымдаманы көрсету кезеңінде және оның қауіпсіздігі мен практикалық қолданылуын бағалау үшін қосымша зерттеулер қажет.
Cursus
Оңтүстік Иллинойс университетінде (Карбоңдейл қаласында) зерттеу жобасы жүзеге асырылуда, онда генетикалық түрлендірілген ашытқылар пластик пен өсімдік қалдықтарын жоғары ақуызды тағамға айналдыру үшін қолданылады. Бұл жоба NASA Deep Space Food Challenge байқауы аясында басталып, ұзақ мерзімді ғарыштық миссияларға арналған тағам өнімдерін әзірлеуге бағытталған.
Процесс сипаттамасы
Эксперимент барысында пластик қалдықтары, мысалы, сусын бөтелкелерінен алынған ПЭТ және жүгері сабағы мен басқа да өсімдік қалдықтары, жоғары температура мен қысымда тотығу-гидротермиялық еріту (OHD) әдісі арқылы қарапайым химиялық компоненттерге ыдыратылады. Алынған заттар әртүрлі генетикалық түрлендірілген ашытқы штаммдары үшін көміртек көзі ретінде пайдаланылады. Ашытқылар осы процесте ақуыз, май, дәрумендер мен хош иісті қосылыстар синтездейді. Бұл компоненттерден 3D-баспа арқылы “μBites” деп аталатын ақуызды печенье дайындалады.
Ағымдағы жағдайы мен болашағы
Қазіргі уақытта жоба тұжырымдаманы көрсету сатысында, яғни негізгі мақсат — мұндай тәсілдің жүзеге асырылатынын дәлелдеу. Әзірге тек иіс сынағы жүргізілді, адамдардың қатысуымен дәм сынағы ресми түрде өткізілген жоқ.
Мәселелер мен қиындықтар
Технологияны әрі қарай дамыту үшін келесі міндеттерді шешу қажет:
- Бастапқы шикізаттан пластификаторлар сияқты қоспаларды жою жолдарын анықтау.
- Аралас пластиктерден процесте қолданылатын суға немесе соңғы өнімге қажетсіз заттардың түсу қаупін бағалау.
- Алынған тағамның адамға қауіпсіздігін тексеру.
- Процестің барлық кезеңдеріндегі (бөлу, ПЭТ ұсақтау, OHD, микроағзаларды өсіру, су, оттегімен қамтамасыз ету, сорғылар жұмысы және т.б.) энергетикалық шығындарды талдау және экономикалық тиімділігін бағалау.
- Қалдықтарды, соның ішінде CO2, органикалық қышқылдар, ПЭТ фрагменттері мен химиялық қоспаларды жою әдістерін әзірлеу.
- Спирттер, қышқылдар және басқа да метаболиттер сияқты ықтимал жанама өнімдерді зерттеу.
Жобаны әрі қарай дамыту үшін осы мәселелерді шешу және технологияның практикалық қолдану мүмкіндігін бағалау мақсатында қосымша зерттеулер қажет.