Зерттеушілер топырақтағы биологиялық белсенді фосфордың түрін анықтаудың қолжетімді әрі үнемді әдісін әзірледі. Бұл тәсіл фосфордың экожүйелердегі айналымын және оның ауыл шаруашылығын қолдаудағы рөлін тереңірек түсінуге мүмкіндік береді.

Фосфор өсімдіктердің өсуі мен азық-түлік өндірісі үшін қажет, алайда оның табиғи қоры әлемде шектеулі. Сондықтан топырақта фосфордың жиналуы, өзгеруі және босап шығу процестерін зерттеу жер құнарлылығын сақтау, фосфор шығынын азайту және қоршаған ортаға теріс әсерін төмендету үшін маңызды.

Journal of Agricultural and Marine Sciences журналында жарияланған зерттеу барысында халықаралық мамандар тобы топырақтағы ДНҚ-мен байланысқан фосфорды (DNA-P) анықтаудың зертханалық әдісін жетілдірді. DNA-P — тірі микроағзалармен байланысты органикалық фосфордың бір бөлігі. Микробтар үнемі қоректік заттарды сіңіріп, өзгертіп және бөліп отыратындықтан, бұл фосфор түрі топырақтағы фосфор айналымының биологиялық белсенді бөлігін көрсетеді.

Жаңартылған аналитикалық әдіс Ұлыбритания бойынша 32 түрлі топырақта сыналды. Жаңа әдіс қолдануда қарапайым әрі арзан болып шықты, сонымен қатар қажетті дәлдік пен сезімталдықты сақтап, сенімді нәтижелер береді. Негізгі жетістіктердің бірі — бұрын міндетті деп саналған ферментативтік өңдеу кезеңдерін алып тастау болды. Дегенмен, DNA-P-ті басқа фосфор қосылыстарынан бөлу үшін ультрафильтрация қажет болып қалды, бұл талдаудың нақтылығын қамтамасыз етеді.

Зерттеу нәтижесінде DNA-P топырақтағы жалпы органикалық фосфордың аз ғана бөлігін құрайтыны анықталды, бірақ оның концентрациясы pH, микробтық биомассадағы фосфор, органикалық заттар мен топырақ суындағы еритін фосфор сияқты сипаттамалармен тығыз байланысты. Бұл корреляциялар DNA-P-тің негізінен тірі топырақ микроағзаларымен байланысты екенін, тұрақты фосфор қорларымен емес, және микробтық белсенділікке тәуелді фосфор айналымының белсенді бөлігінің көрсеткіші бола алатынын көрсетеді.

Жетілдірілген әдіс зерттеушілерге топырақтағы биологиялық белсенді фосфорды зерттеуге және микробтық қауымдастықтардың өсімдіктерге фосфордың қолжетімділігіне әсерін бағалауға ыңғайлы құрал ұсынады. Фосфор ресурстарын ауыл шаруашылығында тиімді пайдалану қажеттілігі артқан жағдайда, мұндай әдістер барған сайын өзекті болуда. Жаңа тәсіл топырақ құнарлылығын, қоректік заттарды басқару мен тұрақты азық-түлік өндіріс жүйелерін дамыту саласындағы болашақ зерттеулерге негіз бола алады.