Халықаралық антропологтар тобы Африкадан алғаш қоныс аударған мигранттар бұрын ойлағандай бойы ұзын, ірі бас сүйекті атлеттер емес, сырт келбеті архаикалық белгілерге ие популяция өкілдері болғанын анықтады. Эфиопияда табылған ең көне бас сүйектердің бірін виртуалды түрде қайта құрастыру нәтижесінде, бір жарым миллион жыл бұрын прогрессивті адам түрлерімен қатар, морфологиялық тұрғыдан Грузиядағы Дманиси қаласынан табылған олжаларға ұқсас тіршілік иелері өмір сүргені белгілі болды.

Адам эволюциясына көзқарасты қайта қарау

Палеонтологияда ұзақ уақыт бойы эволюцияның сызықтық моделі басым болды: қарапайым Homo habilis біртіндеп ірі миы бар, бойы ұзын Homo erectus-қа айналып, физикалық артықшылықтарының арқасында Еуразияға таралған деп есептелді. Кениядағы классикалық олжалар, мысалы, «Туркана баласының» қаңқасы (бойы 180 см-ге дейін жеткен), осы көзқарасты қолдады. Алайда Эфиопиядағы Гона аймағынан табылған DAN5/P1 бас сүйегі бұл теорияға күмән келтірді. Ересек дараның ми көлемі 600 текше сантиметрден аз болып шықты — бұл қазіргі шимпанзелерден де аз, яғни миграция үшін дамыған интеллект пен ірі дене қажет деген түсінікке қайшы келді.

Виртуалды реконструкция және талдау

Nature Communications журналында жарияланған зерттеу авторлары бас сүйектің шашыраңқы фрагменттерін қалпына келтірді. Микротомография арқылы жоғарғы жақ пен бет сүйектерінің бөліктері сканерленіп, кейін цифрлық ортада анатомиялық маркерлер мен сақталған бөліктердің айнадағы көрінісі арқылы бас сүйек қайта жиналды. Алынған 3D-модель ондаған басқа қазба гоминидтердің морфологиялық деректерімен салыстырылды.

Талдау нәтижесінде олжаның мозаикалық сипаты анықталды: DAN5/P1 бас сүйегінің шүйдесі мен күмбезі Homo erectus-қа тән болса да, беті жалпақ әрі қысқа, ал тістері — күтпеген жерден ірі, ежелгі хабилистерге ұқсас болып шықты. Ең маңызды нәтиже — эфиопиялық «ергежейлідің» ең жақын туыстары Кениядағы бойы ұзын көршілері емес, Дманиси (Грузия) тұрғындары екені анықталды. Бұл — қазіргі адам ата-бабаларынан шыққан Еуразиядағы ең көне белгілі тұрғындар.

Миграция мен эволюцияны жаңа түсіну

Зерттеу нәтижелері Homo erectus эволюциясы үнемі жақсарып отыратын сызықтық процесс болмағанын дәлелдейді. Бір жарым миллион жыл бұрын Шығыс Африкада әртүрлі адам топтары өмір сүрген: кейбіреулері тез іріленсе, басқалары шағын әрі архаикалық белгілерін сақтаған. Деректер көрсеткендей, дәл осы екінші, қарапайым топ Африка құрлығын алғаш болып тастап шыққан мигранттар толқынын құраған.