Палеонтологтар әлемдегі ең ірі динозавр іздерінің шоғырын анықтады — 7 500 шаршы метр аумақта 16 000-нан астам із табылды. Зерттеушілер бұл аймақ кездейсоқ серуендеу орны емес, ежелгі көл жағалауымен динозаврлар ұйымдасқан түрде көшіп өткен белсенді миграциялық жол болған деп санайды.

Боливиядағы ерекше жаңалық

Боливия палеонтологиялық ескерткіштерімен танымал, бірақ Тороторо ұлттық паркінің Carreras Pampa аймағы ұзақ уақыт бойы аз зерттелген. Бұл жерде жергілікті геологиялық қабаттарда сүйектер сирек кездеседі, есесіне іздердің тығыздығы рекордтық деңгейге жетеді. Ғалымдар алдында жүздеген із жолақтары қиылысып, бір-біріне қабаттасқан нағыз «тапталған алаң» ашылды. Бұл күрделі мозаиканы талдау үшін стандарттан тыс тәсіл қажет болды.

Зерттеудің заманауи әдістері

PLOS One журналында жарияланған зерттеу авторлары іздердің үшөлшемді модельдерін жасау үшін дрондар мен 3D-сканерлеуді қолданды. Сонымен қатар, олар түрлі-түсті жіпті пайдаланды: жартасты беткейде еңбектеп жүріп, жіппен іздердің тізбегін жалғап, жеке жануарлардың қозғалыс траекториясын визуализациялады. Бұл әдіс 1 321 із тізбегін — әлемдік рекорд — ажыратып, 11 түрлі жүру стилін анықтауға мүмкіндік берді: батпақта абайлап басудан бастап сенімді жүгіруге дейін. Ғалымдар сондай-ақ күрт бұрылыстарды, кенет тоқтауларды, құйрық сүйреу іздерін және жаралы жануарлардың ақсағанын тіркеді.

Ежелгі көлік дәлізі

Талдау көрсеткендей, бұл жазық нағыз көлік дәлізі болған. Іздер айқын екі бағытта орналасқан: мыңдаған жыртқыш тероподтар ежелгі көл жағалауымен солтүстік-батыс пен оңтүстік-шығысқа қарай ұйымдасқан ағынмен қозғалған.

Жүзу мен құйрық сүйреу іздері

Ерекше қызығушылық тудырғаны — жүзген динозаврлардың іздері. Ғалымдар әлемдегі ең ұзын — 130 метрлік — үздіксіз жүзу ізін құжаттады. Жануарлар тырнақтарымен түбіне әрең тиіп, балеринаның пуанттағы ізіндей сызықтар қалдырған. Оңтүстік жарты шарда алғаш рет құйрық сүйреудің жаппай іздері табылды: терең жыралар жыртқыштардың батпақты топырақта тепе-теңдік үшін құйрығын түсіргенін немесе аяқтары тым терең батып кеткенде құйрығы жерге тигенін көрсетеді.

Ашылудың маңызы

Зерттеу авторлары Carreras Pampa-ның теропод іздерінің әлемдегі ең бай орны екенін растады. Бұл жұмыс жыртқыш динозаврлардың мінез-құлқы күрделі әрі бейімделгіш болғанын дәлелдейді: олар суда еркін қозғалып, топырақ түріне қарай жүрісін өзгертіп, бір бағытта ұйымдасқан түрде көшкен.