Scientific Reports журналында жарияланған жаңа зерттеу Грекияның Милос аралы маңындағы таяз теңіз түбінде ерекше ірі гидротермалды көздер алаңының табылғанын хабарлайды. Бұл көздер METEOR M192 экспедициясы барысында анықталды, онда ғалымдар суасты картографиясын, сондай-ақ автономды және қашықтан басқарылатын аппараттарды қолданып, теңіз түбін егжей-тегжейлі зерттеді.

Жаңа гидротермалды көздердің ашылуы

Зерттеу нәтижесінде бұрын белгісіз болған гидротермалды белсенділік 100-ден 230 метрге дейінгі тереңдікте анықталды. Бұл жаңалықтың арқасында Милос енді Жерорта теңізіндегі ең ірі таяз және орташа тереңдіктегі гидротермалды жүйелердің бірі болып саналады, бұл осы аймақтағы гидротермалды белсенділік туралы ғылыми түсініктерді айтарлықтай өзгертеді.

Көздердің негізгі аймақтары

Ғалымдар көздердің үш негізгі шоғырланған аймағын анықтады: Агиа Кириаки, Палеохори-Тиорихия және Вани. Барлығы Милос шельфін кесіп өтетін белсенді жарықтар бойында орналасқан. Бұл жарықтар Милос-Фириплака грабені деп аталатын кеңірек геологиялық құрылымның, яғни тектоникалық ойыстың бөлігі болып табылады, соның салдарынан теңіз түбінің кейбір бөліктері 230 метрге дейін төмендеген. Көздердің жарықтармен сәйкес орналасуы тектоникалық процестердің гидротермалды сұйықтықтардың теңіз түбіне шығуына айтарлықтай әсер ететінін көрсетеді.

Зерттеушілердің әсерлері

Зерттеудің жетекші авторы және Бремен университетінің MARUM – Теңіз экологиялық ғылымдар орталығының ғалымы Сольвейг И. Бюрин былай дейді: «Біз Милос маңында осындай үлкен газ шығатын алаңды табамыз деп күтпедік. Қашықтан басқарылатын аппараттың камералары арқылы көздерді алғаш көргенде, олардың алуан түрлілігі мен сұлулығы бізді таңғалдырды – жылтылдаған, қайнап жатқан сұйықтықтардан бастап, көздердің түтіктерін қаптаған қалың микробты төсеніштерге дейін».

Тектониканың гидротермалды процестерге әсері

Афин ұлттық және Каподистрия университетінің ғалымы Параскеви Номику көздердің шоғырлануы аралдағы жарықтардың жерасты құрылымымен тығыз байланысты екенін түсіндіреді. «Біздің деректеріміз Милос маңындағы негізгі жарықтар бойымен газ шығатын орындардың орналасатынын анық көрсетеді. Әртүрлі жарық аймақтары көздердің әртүрлі шоғырлануына әсер етеді, әсіресе бірнеше жарықтар тоғысатын жерлерде. Бұл тектоникалық құрылымдар гидротермалды сұйықтықтардың теңіз түбіне қалай және қай жерде жететінін айқындайды», – дейді Номику.

Ашылудың маңызы және болашақ зерттеулер

Жалпы, нәтижелер жарықтардың қозғалысы мен ұзаққа созылған геологиялық белсенділік осы көздер алаңдарының қалыптасуы мен дамуына ықпал еткенін көрсетеді. Бұл жаңалықтың арқасында Милос Жерорта теңізіндегі тектоника, вулканизм және гидротермалды процестердің өзара әрекеттесуін зерттеуге арналған маңызды табиғи нысандардың біріне айналды.

Нәтижелер MARUM және «Теңіз түбі – Жердің зерттелмеген интерфейсі» жетекші тәжірибе кластері үшін де үлкен маңызға ие. Осы жұмыстың негізінде зерттеушілер Милосқа, сондай-ақ Санторини маңындағы Колумбо суасты жанартауы мен Нисирос аралына келесі экспедицияны жоспарлап отыр. Бұл зерттеу грек және неміс ғылыми мекемелерінің, соның ішінде Афин ұлттық және Каподистрия университеті, MARUM – Бремен университеті, Эрланген-Нюрнберг университеті, Ольденбургтегі Теңіз ортасының химия және биология институты және Constructor University Bremen арасындағы тығыз ынтымақтастықтың нәтижесі болды.