Кенеттен бір жақты көру қабілетінің жоғалуы әрдайым бір көздің толық жұмыс істемеуімен байланысты болмауы мүмкін. Мұндай жағдайда адам екі көзінде де көру өрісінің жартысын жоғалтады, яғни көзілдіріктің бір жағы қараңғыланғандай көреді. Бұл бұзылыс гомонимді гемианопсия деп аталады. Бір жағыңызды көрмей қалсаңыз, күнделікті істерді орындау қаншалықты қиындайтынын елестетіп көріңізші: көлік немесе велосипед жүргізу, оқу, спортпен айналысу, бірнеше конфоркалы плитада тамақ дайындау, балаларға немесе қарт туыстарға қарау — мұның бәрі өте қолайсыз немесе тіпті мүмкін емес болып кетеді.

Жақында ғана гемианопсияны тиімді емдеу әдісі болмаған. Науқастар өмір сапасының күрт төмендеуіне бейімделуге мәжбүр болды. Терапия әдістері болғанымен, бірнеше айлық нейрореабилитациялық жаттығулардан кейін де көру қабілеті тек шамалы ғана қалпына келетін.

Мәселе мынада: ми көру аймақтарының жұмысын түрлі функцияларды орындау үшін, соның ішінде қозғалысты анықтау үшін үйлестіреді. Әдетте бұл аймақтар мінсіз синхрондалған электрлік ырғақтар — осцилляциялар арқылы ақпарат алмасады. Инсульт осы синхрондылықты бұзып, адамды «жартылай соқыр» күйге түсіруі мүмкін.

Алайда енді үміт пайда болды. Швейцарияның Лозанна федералды политехникалық мектебінің (EPFL) зерттеушілері Эстель Раффин, Микеле Бевилаква және әріптестерінің жетекшілігімен жаңа терапияның плацебо-бақыланатын, қос соқыр клиникалық зерттеуі жүргізіліп, оң нәтижелер көрсетті.

Зерттеуге инсульттен кейін көру қабілетін жоғалтқан 16 науқас қатысты. Олар көру өрісінің соқыр шетіне бағытталған 10 күндік екі жаттығу блогынан өтті. Сонымен қатар, миға екі түрлі кросс-частоталы транскраниалды баламалы стимуляция әдістерінің бірі қолданылды.

Нәтижелер гемианопсиядан ұзақ уақыт зардап шеккендерде де көрудің айтарлықтай жақсарғанын көрсетті. Мидың сыртқы осцилляцияларын ынталандыру көру аймақтары арасындағы синхрондылықтың қалпына келуіне ықпал етті. Жетекші зерттеуші, Neuro-X EPFL институтының Фридхельм Хуммелдің айтуынша, команда емдеудің инновациялық стратегиясын қолданды — бұл ми көру жүйесіне үйлестірілген бифокальді, инвазивті емес электрлік стимуляция, ми физиологиясынан шабыт алған әдіс.

Қосымша жетістік ретінде емге жауап берумен байланысты факторлар — EPFL терапиясынан ең көп пайда көретін науқастарды анықтауға мүмкіндік беретін әлеуетті биомаркерлер табылды.

Зерттеу барысында медиотемпоралды аймақ пен бастапқы көру қыртысы арасындағы ми осцилляцияларын синхрондау үшін айнымалы токпен кросс-частоталы бифокальді транскраниалды стимуляция (cf-tACS) қолданылды. Бұл аймақтарды әртүрлі жиіліктегі электр сигналдарымен ынталандыру арқылы ғалымдар мидың табиғи коммуникация үлгісін қайталады. Нақтырақ айтқанда, cf-tACS тікелей үлгісі жоғары жиілікті гамма-толқындарды қозғалысқа сезімтал аймаққа, ал төмен жиілікті альфа-толқындарды бастапқы көру қыртысына бағыттады, бұл көру өңдеу кезіндегі табиғи ақпарат ағынына сәйкес келеді және инсульттен кейін бұзылған байланысты қалпына келтіруге көмектеседі.

Tікелей үлгісі бар cf-tACS алған науқастар қозғалысты қабылдауда бақылау тобымен салыстырғанда айтарлықтай жақсы нәтижелер көрсетті. Миды сканерлеу және электроэнцефалография медиотемпоралды аймақ пен бастапқы көру қыртысы арасындағы байланыстың қалпына келгенін растады, ал ЭЭГ осы аймақтар арасындағы синхрондылықтың жақсарғанын көрсетті.

Зертханалық жақсартулар әсерлі болғанымен — кейбір науқастар көру өрісінің кеңейгенін байқаған, нақты өмір мысалдары одан да маңызды. Қатысушылардың бірі әйелі көлік жүргізгенде, жолаушы орнында отырып, оның оң қолын алғаш рет көре алғанын айтты.

Көру жаттығулары гемианопсияны емдеудің маңызды бөлігі болып қала береді, бірақ EPFL зерттеуі cf-tACS көмегімен миды сыртқы ынталандыру — көру қабілетін және сонымен бірге науқастардың өмір сапасын жақсартудың болашағы зор әдіс екенін көрсетеді.