Адам ағзасындағы ісіктерде қатерлі ісікпен күресе алатын иммундық жасушалар — макрофагтар бар. Алайда, ісік микросредасы олардың белсенділігін басып, қорғаныс қызметін толық атқаруға мүмкіндік бермейді. KAIST зерттеушілері бұл кедергіні жеңудің жолын тапты: олар ісік ішінде орналасқан макрофагтарды тікелей белсенді ісікке қарсы агенттерге айналдырды.

Терапияның жаңа тәсілі

KAIST-тің биоинженерия және ми инженериясы кафедрасының профессоры Чи-Хо Парктың жетекшілігімен жұмыс істеген команда инновациялық емдеу әдісін әзірледі. Арнайы препаратты тікелей ісікке енгізгенде, ағзада бұрыннан бар макрофагтар оны жұтып, CAR-ақуыздарын — қатерлі ісік жасушаларын танитын құрылымдарды — өндіре бастайды. Нәтижесінде бұл макрофагтар CAR-макрофагтарға айналып, ісікке тиімді шабуыл жасай алады.

Ісіктің тосқауылдарын еңсеру

Асқазан, өкпе және бауыр ісіктері сияқты қатты ісіктер тығыз құрылымдар түзіп, иммундық жасушалардың енуі мен жұмысын қиындатады. Осы физикалық және биологиялық тосқауылдар салдарынан көптеген қазіргі иммундық терапия әдістері мұндай ісік түрлеріне қарсы әлсіз болып келеді. CAR-макрофагтар жаңа буын иммундық терапиясының болашағы зор бағыты саналады, себебі олар қатерлі ісік жасушаларын тікелей жоюмен қатар, көршілес иммундық жасушаларды да белсендіреді, осылайша ағзаның жалпы ісікке қарсы жауабын күшейтеді.

Жаңа әдістің артықшылықтары

Дәстүрлі CAR-макрофаг терапиясы үшін иммундық жасушаларды науқастың қанынан бөліп алып, зертханада өсіріп, генетикалық түрлендіріп, кейін қайтадан ағзаға енгізу қажет. Бұл процесс күрделі, қымбат және ауқымды қолдануға қиын, сондықтан оны кең ауқымды пациенттерге қолдану шектеулі.

Осы қиындықтарды айналып өту үшін KAIST командасы ісік маңында табиғи түрде жиналатын макрофагтарға назар аударды. Зерттеушілер бұл жасушаларды ағзаның ішінде тікелей қайта бағдарламалаудың жолын тапты, яғни оларды бөліп алудың қажеті жоқ.

Липидті нанобөлшектер технологиясы

Әдістің негізінде макрофагтар оңай жұта алатын липидті нанобөлшектерді пайдалану жатыр. Бұл нанобөлшектерде қатерлі ісікті тану және иммунитетті белсендіру жөніндегі нұсқаулары бар мРНҚ болады. Мұндай тәсіл ағзаның өз макрофагтарын тікелей ісікке қарсы жасушаларға айналдыруға мүмкіндік береді.

Препаратты ісікке енгізгеннен кейін макрофагтар нанобөлшектерді тез сіңіріп, қатерлі ісік жасушаларын танитын ақуыздарды өндіре бастайды және бір мезгілде иммундық сигнализацияны белсендіреді. Осылайша алынған «күшейтілген CAR-макрофагтар» қатерлі ісік жасушаларын жою қабілетін айтарлықтай арттырып, айналасындағы иммундық жасушаларды ынталандырады, бұл қуатты ісікке қарсы жауапқа әкеледі.

Эксперимент нәтижелері

Меланома — терінің ең агрессивті қатерлі ісік түрлерінің бірі — бар жануарларға жүргізілген тәжірибелерде ісік өсуі айтарлықтай баяулағаны байқалды. Сондай-ақ, иммундық жауап өңделген ісіктен тыс жерлерге де таралуы мүмкін екені анықталды, бұл ағзаны кең ауқымды қорғау әлеуетін көрсетеді.

Профессор Чи-Хо Парк бұл зерттеу иммундық жасушалармен терапияның жаңа тұжырымдамасын ұсынатынын атап өтті: ісікке қарсы жасушалар науқастың ағзасында тікелей түзіледі. Ол мұндай тәсіл CAR-макрофагтардың қазіргі әдістеріндегі негізгі шектеулерді — жеткізу тиімділігі мен ісік микросредасының иммундық басылуын — бір уақытта шешетінін айтты.