Этологтар жануарларды жаңа сөздерге үйрету үшін міндетті түрде тікелей байланыс пен жаттықтыру қажет деген кең таралған пікірді жоққа шығарды. Зерттеу барысында аз ғана дарынды иттер тобы адамдардың әңгімелерін бақылау арқылы, бір жарым жастағы балалар сияқты, өз сөздік қорын толықтыра алатыны анықталды.

Сәбилердің жаңа сөздерді ересектердің әңгімесін тыңдау арқылы есте сақтай алатыны белгілі — бұл үдеріс әлеуметтік тыңдау арқылы үйрену деп аталады. Жақында ғана адамдар мен, мүмкін, адам тәрізді маймылдардан басқа түрлерде мұндай күрделі әлеуметтік дағды бар ма, жоқ па, белгісіз еді. Иттер адаммен мыңдаған жылдар бойы бірге өмір сүріп келеді, сондықтан олар да өздеріне тікелей арналмаған әңгімелерден ақпарат ала ала ма деген сұрақ туындады.

Science журналында жарияланған зерттеуде ғалымдар осы гипотезаны тексерді. Экспериментке 20 бордер-колли таңдалды: олардың жартысы — кәдімгі үй жануарлары, ал қалғаны — Gifted Word Learner (GWL) деп аталатын, жүздеген заттың атауын есте сақтай алатын ерекше топтың өкілдері.

Эксперимент барысында иесі мен көмекшісі жаңа ойыншықпен алмасып, оның атауын айтып, итке мүлде назар аудармай, оған қарамай, шақырмай, арнайы сахна қойды. Бұл «игнор ойыны» сегіз минутқа созылып, төрт күнге бөлінді — бұл жалғыз сабақ болды.

Павловтық қарапайым ассоциацияны (дыбыс = затты көру) болдырмау үшін тапсырма күрделендірілді: иесі итке жаңа ойыншықты көрсетіп (атауын атамай), оны шелекке салды. Тек содан кейін, шелектің ішіне қарап, ойыншықтың атауын айтты. Осылайша, ит сөзді естіп, тек шелекті ғана көрді.

Осыдан кейін иттерді түрлі ойыншықтар бар бөлмеге әкеліп, бұрын таныс заттарды алып келуді сұрады. Дарынды иттер бірінші әрекеттен-ақ жаңа ойыншықты ескі заттардың арасынан қателеспей тауып, оның атауын тек тыңдау арқылы үйренгенін көрсетті. Бұдан бөлек, олар бұл білімді ұзақ уақыт сақтады — екі аптадан кейінгі қайталама тесттер де сәтті өтті.

Шелекпен жасалған тәжірибе де сәтті болды: иттер атауын тек тыңдау арқылы үйренген заттарды тауып, сөздің контейнер ішіндегі көрінбейтін затқа қатысты екенін түсінді. Бұл олардың когнитивтік қабілеттерін 18 айлық балалар деңгейіне қояды. Бақылау тобындағы кәдімгі иттер тапсырмаларды орындай алмады, бұл мұндай қабілет түрлік ерекшелік емес, жекелеген даралардың сирек кездесетін таланты екенін дәлелдейді.

Осылайша, зерттеу күрделі әлеуметтік дағдылар, яғни сөйлеуді дамытуға қажетті қабілеттер тек приматтарға ғана тән емес екенін көрсетеді. Кейбір иттер адам диалогтарын түсінуге мүмкіндік беретін когнитивтік құралдарға ие, бірақ бұл талант өте сирек кездеседі.