Зоологтар әртүрлі жануарлардың, адамға жақын түрлерінің — маймылдардан бастап шошқаларға дейін — құралдарды қолдануын бірнеше рет тіркегенімен, сиырлар жақында ғана бұл тізімге енді. Енді белгілі болғандай, сиырлар да көпфункционалды құралдарды жағдайға қарай әртүрлі мақсатта пайдалана алады.

Вероника сиырының ерекше мінез-құлқы

Австриялық фермер Витгар Вигеле өзінің бурый швиц тұқымды Вероника атты сиырының өзін қасу үшін таяқтарды қолданатынын байқаған. Аяқ-қолымен денесінің кейбір бөліктеріне жете алмайтын жануарлар үшін бұл мәселе өзекті — ал сиырлар дәл осындай түрлерге жатады. Фермер бұл ерекше мінез-құлықты толығырақ зерттеу үшін ғалымдарға жүгінді.

Эксперименттер мен бақылаулар

Жергілікті университеттің ветеринарлары сиырдың құралдарды қаншалықты саналы қолданатынын анықтау үшін бірқатар тәжірибе жүргізді. Олар егер сиырға таяқ пен щетканы біріктірген зат берілсе, ол қасу үшін көбіне щетканы қолданады деп болжады.

Нәтижелер одан да қызықты болды: Вероника денесінің төменгі, терісі жұқа бөліктерін қасу үшін таяқтың сабын, ал арқасының қалың терісін қасу үшін щетканы қолданған. Шамасы, щетканың қылшықтары жұқа теріге жайсыздық тудырған. Сонымен қатар, қасу техникасы да әртүрлі болды: сиыр ішін сабымен баяу әрі ұқыпты қасса, арқасын жиі әрі қаттырақ қасқан.

Құралдарды көп мақсатта қолдану

Бұрын бір құралдың әртүрлі бөлігін әртүрлі мақсатта саналы қолдану тек адамға ең жақын жануарлар — шимпанзелерде ғана сенімді түрде тіркелген еді. Құралдарды басқа жануарлар да қолданады (мысалы, пандалар бұтақтармен қасиды), бірақ бір затты саналы түрде әртүрлі мақсатта пайдалану өте сирек кездеседі.

Неге бұл құбылыс сирек байқалады?

Сұрақ туындайды: неге мұндай мінез-құлық әлемде миллиондаған сиыр болса да, тек бір сиырда ғана байқалды? Зерттеу авторлары Верониканың жасы 13-те екенін, ал көп сиырлар мұндай жасқа жетпейтінін айтады, себебі оларды ертерек союға жібереді. Дегенмен, иесі Верониканың таяқтарды үш жасында да қолданғанын көргенін айтады.

Тағы бір нұсқа бар: Вероника — әдеттегі қорада ұсталып, шектеулі жайылымда жайылатын сиыр емес. Ол ашық кеңістікте өмір сүреді және негізінен үй жануары ретінде ұсталады. Көп сиырларда таяқ немесе бұтақтарға қолжетімділік жоқ, себебі қорада ондай заттар болмайды.

Дегенмен, Латын Америкасы елдерінде сиырлар мен бұқалар еркін жайылып, бұтақтар мен таяқтармен әрекеттесе алатын болса да, мұндай мінез-құлық туралы хабарлар түспеген. Мүмкін, мұндай ерекшеліктерге жай ғана назар аударылмайтын шығар.

Болашақ зерттеулердің перспективалары

Зерттеушілер мұндай мінез-құлық бұрын ойлағаннан әлдеқайда кең таралған болуы мүмкін, бірақ ғалымдар тарапынан тіркелмеген деп болжайды. Осыған байланысты олар оқырмандардан осындай жағдайларды байқаған болса, хабарлауды сұрайды. Қазірдің өзінде басқа сиырларда да осындай мінез-құлық туралы алғашқы мәліметтер пайда бола бастады, бірақ егжей-тегжейі әзірге жарияланбады.