Зерттеушілер қанмен жанасқанда жараның пішінін қабылдай отырып, бірден гельге айналатын ұнтақ спрей ойлап тапты. Бұл инновациялық құрал ауыр жарақаттарда, әсіресе соғыс және өмірге қауіпті басқа жағдайларда алғашқы медициналық көмектің тиімділігін айтарлықтай арттыра алады.

Соғыс алаңындағы қан кету мәселесі

Соғыс жағдайында қан кетуді тоқтату — тірі қалудың басты шарты. Қан жоғалту — жарақаттан кейінгі алғашқы сағаттарда өлімнің негізгі себебі және соғыста алдын алуға болатын өлім-жітімнің көшбасшысы. Әсіресе, терең немесе жыртылған жараларда стандартты әдістер жеткілікті тиімді бола бермейді.

Жаңа құралды жасау

Бұл мәселені шешу үшін Корея ғылым және технология институтының (KAIST) ғалымдары, олардың арасында әскери офицер де бар, қан құрамындағы катиондармен (мысалы, кальций) әрекеттесіп, бір секундта гельге айналатын ұнтақ әзірледі. Мұндай гель күрделі және терең жараларды да лезде жаба алады.

Құрамы мен әсер ету принципі

Құрал үш табиғи компоненттен тұрады:

• Альгинат — қоңыр балдырлардан алынатын зат;
• Геллан — ферментация процесінде бактериялар арқылы өндірілетін табиғи қоюлатқыш;
• Хитозан — шаянтәрізділердің, жәндіктердің және саңырауқұлақ жасуша қабырғаларынан алынатын ұнтақ.

Альгинат пен геллан қанмен жанасқанда ұнтақтан гель тәрізді күйге тез өтеді. Оң зарядталған хитозан теріс зарядталған эритроциттер мен тромбоциттерді тартып, олардың бірігуіне және қан кетудің жылдам тоқтауына ықпал етеді.

Ұнтақ AGCL деп аталды — бұл атау оның компоненттерінің алғашқы әріптерінен және оларды байланыстыратын "L" әрпінен құралған.

Қосымша артықшылықтары

AGCL ингредиенттері бактерияға қарсы қасиетке ие және тіндердің қалпына келуіне көмектеседі: жануарларға жүргізілген сынақтарда жасушалардың өміршеңдігі 99%-дан асты. Гель өз салмағынан жеті есе артық қанды ұстай алады, бұл тіпті қатты қан кетулерде де тиімділігін көрсетеді. AGCL бөлме температурасында екі жылға дейін қасиеттерін сақтайды және жоғары ылғалдылық пен экстремалды жағдайларға төзімді.

Сынақ нәтижелері

Тышқандарға бауырды хирургиялық зақымдау арқылы жүргізілген тәжірибелерде AGCL қазіргі қан тоқтатқыш құралдардан жақсы нәтиже көрсетті. Сонымен қатар, препарат қолданылғаннан кейін бауырдың қызметі екі апта ішінде қалпына келді.

Қолдану перспективалары

Бастапқыда әскери мақсатта жасалғанымен, зерттеушілер AGCL-дің азаматтық медицинада да — жедел жәрдем мен хирургияда — пайдалы болатынын атап өтеді.

«Қазіргі соғыстың мәні — адам шығынын азайту, — дейді KAIST аспиранты әрі зерттеушісі Кюсун Пак. — Мен бұл зерттеуді кем дегенде бір сарбаздың өмірін құтқару мақсатында бастадым. Бұл технология ұлттық қорғаныста да, азаматтық медицинада да адамдардың өмірін сақтауға көмектеседі деп үміттенемін».