Француз этологтары жылқылардың адамның эмоциялық күйін тек иіс арқылы анықтай алатынын анықтады. Зерттеу барысында қорыққан адамдардың тер иісі жануарларда мазасыздық, жиі селк ете түсу және тактильді байланыстан қашуға ұмтылу тудыратыны белгілі болды.

Жануарларда эмоциялық жұғу

Биологияда эмоциялық жұғу гипотезасы бар — бұл жануарлардың айналасындағы күйді қабылдау қабілеті. Бір түрдің ішінде бұл механизм химиялық сигналдар арқылы жұмыс істейтіні белгілі: егер бір дара қорқып, феромондар бөлсе, қорқыныш бүкіл топқа тез таралады.

Түр аралық эмоцияны қабылдау

Сұрақ туындайды: бұл ежелгі механизм әртүрлі түрлер арасында, мысалы, адам мен жылқы арасында жұмыс істей ала ма? Жылқылар үшін, олар — жыртқыштардың олжасы, өмір сүру стратегиясы жылдам қашуға негізделгендіктен, серігінің қорқынышын алдын ала сезіну эволюциялық артықшылық болуы мүмкін. Зерттеушілер жылқылар адамның «алаңдаушылық сигналдарын» тек иіс арқылы, визуалды немесе дыбыстық белгілерсіз қабылдай ала ма, соны тексеруді ұйғарды.

Эксперимент барысы

Зерттеуге уэльстік тұқымды 43 бие қатысты. Иіс үлгілерін алу үшін 30 ерікті күшті эмоция тудыратын видеороликтерді көрді: «қорқыныш иісін» алу үшін қорқынышты фильмдер, «қуаныш иісін» алу үшін комедиялар көрсетілді. Терді қатысушылар қолтық астына қойған мақта дискілерге жинады.

Кейін жылқыларға осы дискілер салынған арнайы маскалар кигізілді. Жануарлар топтарға бөлінді: біреулері қорқыныш иісін, басқалары — қуаныш иісін, үшіншілері — бейтарап бақылау үлгісін (таза дискілер) иіскеді. Осы күйде жылқыларға бірқатар мінез-құлық тестілері жүргізілді: қастарында кенеттен қолшатыр ашылды, қоршауға бейтаныс зат қойылды немесе адамға жақындап сипау ұсынылды.

Зерттеу нәтижелері

Мінез-құлықты талдау көрсеткендей, қорқыныш иісі жануарлардың күйіне бірден әсер етті. Қорыққан адамдардың иісін иіскеген жылқылар сыртқы тітіркендіргіштерге әлдеқайда өткір жауап берді: қолшатыр кенеттен ашылғанда қатты селк етті, олардың жүрек соғысы бақылау тобымен салыстырғанда жоғары болды.

Әлеуметтік мінез-құлық та өзгерді: «қауіп химиялық сигналының» әсерінен жануарлар сақ бола түсті, бейтаныс заттарды ұзақ әрі мазасыз қарап, адаммен байланысқа сирек түсіп, қашықтық сақтауға тырысты. Айта кетерлігі, қуаныш иісі мінез-құлықта айтарлықтай өзгеріс тудырмады — оған реакция бейтарап үлгілерге ұқсас болды.

Ашылымның практикалық маңызы

Зерттеу иістер арқылы түр аралық эмоциялық жұғу гипотезасын растайды. Бұл жаңалық атқа міну мен иппотерапия үшін маңызды: егер шабандоз немесе күтуші қорқыныш сезінсе, жылқы бұл химиялық сигналды сезіп, мазасыздануы мүмкін, бұл өз кезегінде өзара әрекеттесу қауіпсіздігіне тікелей әсер етеді.