Иттердің иелерінің дауысының интонациясы арқылы олардың эмоцияларын тануға қабілетті екені белгілі. Жақында австриялық ғалымдардың зерттеулері жануарлардың ашулы немесе қуанышты дауысты тек эмоциялық қана емес, физиологиялық тұрғыдан да қабылдайтынын көрсетті — бұл, әсіресе, олардың физикалық тұрақтылығына әсер етуі мүмкін.

Иттер адамның эмоциясын қалай қабылдайды

Ғалымдар ұзақ уақыт бойы жануарлардың, әсіресе иттердің, адамның эмоцияларын қалай танитынын зерттеді, көбіне олардың мінез-құлқына — мысалы, басын еңкейтуіне немесе құйрығын бұлғауына қарап. Нейробиологиялық зерттеулер иттерде жылы дауыстың ми аймақтарын, яғни ләззат пен әлеуметтік байланыстарға жауапты бөліктерін белсендіретінін көрсетті. Дегенмен, иесінің қарым-қатынас мәнері үй жануарының физикалық жағдайына қалай әсер ететіні әлі толық анық болмаған еді.

Австриялық ғалымдардың тәжірибесі

Вена ветеринарлық университетінің қызметкерлері әртүрлі тұқымдағы 23 иттің қатысуымен зерттеу жүргізіп, адамның дауысының тоны олардың биомеханикасына қалай әсер ететінін анықтауға тырысты. Бұл үшін орталық қысым нүктесі (ОҚ) көрсеткіші қолданылды, ол бұлшықеттерден, вестибулярлық аппараттан және мидан келетін сигналдарға негізделген постуралды бақылау жүйесінің жұмысын сипаттайды. Бұған дейін адамдарда эмоциялық бояуы бар дыбыстардың тұрақтылыққа әсер ететіні белгілі болған, енді ғалымдар иттерде де осындай байланыс бар-жоғын тексеруді мақсат етті.

Тәжірибе барысында әр ит арнайы қысымды өлшейтін платформаға қойылып, үш түрлі жағдай жасалды: қуанышты дауыс жазбасы, ашулы дауыс жазбасы (екеуі де итке таныс емес тілде, «мұнда кел» деген фразамен) және тыныштық. Орталық қысым нүктесінің бес негізгі параметрі талданды, олардың бастысы — тербеліс аумағы, ол тікелей дене тұрақтылығымен байланысты.

Зерттеу нәтижелері

Негізгі көрсеткіштер ашулы дауысты тыңдағанда иттердің тыныштыққа қарағанда тұрақтылығы төмендейтінін көрсетті, бұл тепе-теңдіктің бұзылуын білдіреді. Басқа параметрлерді талдау кезінде қуанышты дауысты естігенде иттердің 43%-ы тұрақтылығы жақсарғанын, ал 57%-ы нашарлағанын көрсетті.

Зерттеу авторлары мұндай айырмашылықтар жануарлардың жеке тәжірибесіне байланысты болуы мүмкін деп есептейді. Ең айқын өзгерістер, абсолютті де, салыстырмалы да, ашулы дауысқа жауап ретінде байқалды, бұл оның ең күшті тұрақсыздандырушы әсері бар екенін көрсетеді. Ит сырттай қорқыныш немесе бағыну белгілерін көрсетпесе де, оның денесі тепе-теңдіктің бұзылуы арқылы көрінетін күйзеліске ұшырауы мүмкін.

Зерттеу нәтижелерінің маңызы

Зерттеу адамның дауысының эмоциялық реңкі итте еріксіз физиологиялық реакция тудыратынын, бұл физикалық бақылаудың негізгі механизмдеріне әсер ететінін көрсетті. Бұл жануар тек иесінің дауысын «ұнатады» немесе «ұнатпайды» дегенді білдірмейді — ол бұлшықет тонусы мен үйлесімділікке әсер ететін терең процесті бастан кешіреді.

Болашақ зерттеулердің перспективалары

Алдағы уақытта ғалымдар бұл процесте басқа факторлардың — иттің жасы, тұқымы, белгілі бір адаммен қарым-қатынас тарихы, сондай-ақ биомеханикалық деректерді жүрек соғу жиілігі сияқты басқа физиологиялық көрсеткіштермен салыстырудың рөлін анықтауды жоспарлап отыр.