Ганнибал армиясында соғыс пілдерін қолдану туралы аңыздар бұрыннан белгілі, алайда жақын уақытқа дейін олардың әскери қақтығыстарға қатысқанына нақты материалдық дәлелдер табылмаған еді. Жуырда Испанияның оңтүстігінде археологтар бұл жануарлардың Екінші Пуни соғысына қатысқанын дәлелдейтін алғашқы нақты айғақты тапты.

Карфаген соғыс пілдері: аңыздан ақиқатқа

Карфагендіктердің, әсіресе Ганнибалдың 218 жылы біздің дәуірімізге дейін Альп тауларынан өткен әйгілі жорығында пілдерді пайдалануы бұрыннан тарихи факт ретінде танылған. Алайда осы уақытқа дейін бұл туралы мәліметтер тек жазба деректерге, монеталарға және өнер туындыларына негізделген еді. Еуропадағы шайқас алаңдарында пілдердің болғанын растайтын археозоологиялық олжалар іс жүзінде табылмаған. Бұл жағдай тарихи сипаттамалардың шынайылығына күмән тудырып, қандай піл түрі қолданылғанын және олардың Испанияға қалай жеткізілгенін — Африкадан ба, әлде эллинистік мемлекеттер арқылы ма — нақты анықтауға мүмкіндік бермеді.

Кордовадағы бірегей олжа

2020 жылы Кордовадағы Колина-де-лос-Кемадос қалашығында қазба жұмыстары кезінде сүйек табылды. Бұл жерде Рим қаласы салынғанға дейін ибериялық қоныс-оппид болған. Сүйек осы оппидтың құлаған қабырғасының астынан табылды. Сол археологиялық қабаттан 12 тас ядро мен монеталар да табылған, бұл жерде Екінші Пуни соғысы кезінде әскери қақтығыс болғанын көрсетеді.

Ғылыми талдау және мерзімін анықтау

Journal of Archaeological Science: Reports журналында жарияланған кешенді зерттеу нәтижесінде сүйек ересек пілдің оң алдыңғы аяғының сүйегі екені анықталды. Радиокөміртекті талдау сүйектің жасы біздің дәуірімізге дейінгі IV-III ғасырларға сәйкес келетінін көрсетті, бұл Пуни соғыстарының хронологиясымен үйлеседі.

Піл түрі және тарихи контекст

Толық таксономиялық талдау сүйектің түрін бір ғана сүйек арқылы нақты анықтау қиын болғанымен, морфологиялық деректер Карфагеннің африкалық орман пілдерін пайдаланғаны туралы тарихи мәліметтерге қайшы келмейтінін көрсетті. Бұл пілдер саванналық және азиялық туыстарынан кіші болған. Олжаның контексті сүйектің әскери қақтығыс кезінде, оппид қабырғалары маңында қаза тапқан немесе өлтірілген жануарға тиесілі екенін, шикізат немесе трофей болмағанын айғақтайды.

Ашылымның маңызы

Бұл жаңалық — Пиреней түбегіндегі Екінші Пуни соғысы оқиғаларымен тікелей байланысты пілдің болғанын дәлелдейтін алғашқы анатомиялық айғақ. Зерттеушілер бұл піл Карфаген армиясына тиесілі болып, қонысты қоршау немесе шабуыл кезінде пайдаланылған деп есептейді.