Психотикалық бұзылыстар кезіндегі сексуалдық жарақаттың көру галлюцинацияларына әсерін зерттеу

Сексуалдық жарақаттың көру галлюцинацияларына ықпалы

Ғылыми деректер сексуалдық жарақат тек жадқа ғана емес, сонымен қатар көру қабылдауына да әсер етуі мүмкін екенін көрсетеді. Психотикалық бұзылыстары бар адамдарда, әсіресе жарақат балалық шақта да, ересек жаста да орын алса, көру галлюцинацияларының ауырлығы жоғары болады.

Алдыңғы зерттеулердің ерекшеліктері

Бұрынғы зерттеулердің көпшілігі жарақаттық тәжірибені негізінен есту галлюцинацияларымен байланыстырған, олар шизофрения мен басқа да психотикалық бұзылыстардың негізгі белгілерінің бірі болып саналады. Алайда, галлюцинациялар барлық сезім мүшелеріне — көру, иіс сезу, жанасу және дәмге де қатысты болуы мүмкін. Соған қарамастан, есту емес белгілер ұзақ уақыт бойы аз зерттелген.

Зерттеу барысы

Австралиядағы Суинберн Техникалық университетінде жүргізілген зерттеуге шизофрения спектріндегі немесе аффективті психотикалық бұзылыстары бар 66 адам қатысты. Барлық қатысушылар жан-жақты клиникалық сұхбаттан өтті, оның барысында галлюцинациялар әртүрлі сенсорлық модальділіктер бойынша: есту, көру, тактильді, иіс сезу және дәмдік тұрғыда бағаланды.

Галлюцинацияларды бағалау үшін мультимодальды галлюцинациялар шкаласының кеңейтілген нұсқасы (MHS) қолданылды, ол галлюцинациялардың бар-жоғын ғана емес, олардың жиілігін, ұзақтығын, қарқындылығын, дистресс деңгейін және күнделікті өмірге әсерін де ескеруге мүмкіндік берді. Жарақаттық тәжірибе модификацияланған өмірлік стресстер шкаласы арқылы бағаланды, жарақаттар түрі бойынша (сексуалдық, физикалық, эмоционалдық) және бастан өткеру жасы бойынша (16 жасқа дейін және 17 жастан кейін) жіктелді. Тек жарақаттың өзі ғана емес, оның өмір бойы субъективті ауырлығы да есепке алынды.

Негізгі нәтижелер

Талдау нәтижесінде галлюцинациялардың әртүрлі түрлерінің саны жалпы жарақаттық оқиғалар санымен тікелей байланысты емес екені анықталды. Алайда, көру галлюцинацияларының ауырлығы бастан өткерген жарақаттар санына да, олардың психикалық денсаулыққа әсерінің айқындылығына да байланысты болды. Ең маңызды фактор — сексуалдық жарақат болып шықты: физикалық немесе эмоционалдық жарақаттар мұндай байланыс көрсетпеді.

Жас ерекшелігі бойынша бөлу ерекше назар аудартты: сексуалдық жарақатты әрі балалық шақта, әрі ересек жаста бастан өткерген қатысушыларда көру галлюцинациялары мен жарақаттың өзі ең ауыр болып байқалды. Ал сексуалдық зорлықты тек бір жас кезеңінде ғана көрген адамдарда статистикалық тұрғыда маңызды айырмашылықтар анықталмады. Бұл деректер қайталанған жарақаттың кумулятивті әсері болуы мүмкін екенін және оның клиникалық белгілерді күшейтетінін көрсетеді.

Зерттеудің маңызы

Алынған нәтижелер дәстүрлі түрде есту галлюцинацияларын зерттеуден басқа сенсорлық модальділіктерге, әсіресе көру галлюцинацияларына назар аударуға мүмкіндік береді және жарақаттық тәжірибені балалық шақта да, ересек жаста да ескеру маңызды екенін көрсетеді. Зерттеу жарақат түрлері мен галлюцинациялар арасындағы байланыстың өзіндік ерекшеліктерін де анықтады.

Бұл жұмыс алдын ала сипатқа ие және үлкенірек үлгілерде растауды қажет етеді, дегенмен ол психотикалық бұзылыстары бар, сексуалдық жарақат тәжірибесі бар адамдарға арналған психотерапияда тиімді әрі жекелендірілген тәсілдің қажеттілігін айқындайды.