Жапондық биологтар тобы ішек бактерияларының екі кең таралған түрі — Akkermansia muciniphila және Bacteroides thetaiotaomicron арасындағы өзара әрекеттестікпен байланысты іш қатудың жаңа даму механизмін анықтады. Бұл микроорганизмдер ішекте бір уақытта болғанда, олар тоқ ішектегі қорғаныш шырыш қабатын — муцин қабатын бұзады. Осы қабаттың жойылуы табиғи майлаудың азаюына, судың тез сіңірілуіне, ағзаның сусыздануына және нәжістің өтуінің қиындауына әкеледі.

Созылмалы іш қату және оның ерекшеліктері

Созылмалы іш қату көбінесе Паркинсон ауруы бар науқастарда кездеседі және кейде аурудың негізгі белгілері пайда болғанға дейін бірнеше онжылдық бұрын байқалуы мүмкін. Әдетте іш қатудың себептері жүйке жүйесінің және ішек моторикасының бұзылуымен байланыстырылады. Алайда, іш жүргізетін дәрілер әрдайым күтілген нәтижені бермейді, бұл моторикаға қатысы жоқ қосымша механизмдердің бар екенін көрсетеді.

Akkermansia және Bacteroides бактерияларының рөлі

Бұрынғы зерттеулерде Паркинсон ауруы бар науқастарда Akkermansia бактерияларының мөлшері жоғары екені байқалған, бірақ бұл микроб зат алмасуға пайдалы деп саналатындықтан, оның нәжіс тығыздығына әсері түсініксіз болып келген. Тіпті Akkermansia бар препараттар салмақты азайтуға арналған құрал ретінде сатылады.

Микробиота зерттеуі және жануарларға жасалған тәжірибе

Gut Microbes журналында жарияланған зерттеу аясында Паркинсон ауруы бар 231 науқастың және созылмалы идиопатиялық іш қатуы бар 54 адамның микробиотасы талданды. Сондай-ақ, ішектері белгілі бір микробтар комбинациясымен толтырылған стерильді гнотобиотикалық тышқандар пайдаланылды. Белгілі бір ақуыздардың рөлін тексеру үшін anSME гені жоқ, яғни қорғаныш сульфатты қабықты бұзатын сульфатазаларды белсендендіруге жауап беретін гені жоқ B. thetaiotaomicron мутант штаммы жасалды.

Тек бір ғана бактерия түрімен толтырылған және екі түрі бірге енгізілген жануарлардың жағдайы салыстырылды. Нәжістің ылғалдылығы, фекальды түйіршіктер саны және ішек мазмұнының транскриптомы зерттелді. Шырышты тосқауылдың күйін бағалау үшін тіндерді флуоресцентті бояу және қан плазмасындағы арнайы маркерлер қолданылды.

Тәжірибелер нәтижелері

Тәжірибелер көрсеткендей, Akkermansia да, Bacteroides те жеке енгізілгенде жануарларда іш қату тудырмаған. Патологиялық әсер тек екі түрі бірге болғанда байқалды: Bacteroides сульфатазалар арқылы муциннің қорғаныш топтарын бұзды, содан кейін Akkermansia шырыш ақуызын ыдыратты. Соның нәтижесінде ішек суды ұстай алмай, нәжістің ылғалдылығы төмендеп, түйіршіктер саны артты. Сульфатазасыз мутант Bacteroides штаммын және Akkermansia бірге алған тышқандарда іш қату дамымады.

Іш қатуды түсінудің жаңа тәсілі

Зерттеуде «бактериялық іш қату» ұғымы енгізілді, мұнда комменсал микробтар ішекті қажетті майлаудан айырады. Тоқ ішектегі муцинді шырыш майлаушы материал рөлін атқарады, ал оның бұзылуы нәжістің үйкелісін арттырып, судың тез жоғалуына әкеледі. Зерттеушілер бактериялық сульфатазаларды тежеу немесе белгілі бір штаммдардың белсенділігін мақсатты түрде басу іш жүргізетін дәрілер көмектеспейтін науқастарды емдеудің болашағы бар әдісі болуы мүмкін деп болжайды.