3I/ATLAS жұлдызаралық кометасы өзінің химиялық құрамымен таң қалдырды
Соңғы зерттеулер көрсеткендей, 3I/ATLAS жұлдызаралық кометасы басқа кометаларға қарағанда метанолдың ерекше жоғары мөлшерін қамтиды. Бұл оның Күн жүйесінен өзгеше жағдайда қалыптасқанын көрсетеді және басқа планеталық жүйелердің химиясын жақсырақ түсінуге көмектеседі.
Cursus
Жақында 3I/ATLAS жұлдызаралық кометасын зерттеу барысында оның құрамында метанол мен циансутекті сутектің арақатынасы басқа кометаларға қарағанда ерекше жоғары екені анықталды.
Белгілі кометалардың көпшілігі Күн жүйесінің ерте кезеңінде қалыптасқан. Ал 3I/ATLAS кометасы басқа планеталық жүйеде пайда болып, кейін Күн жүйесіне енгендіктен, ол жұлдызаралық деп саналады. Күнге жақындағанда кометаның мұзды беті қызады, мұз газға айналып, ғарышқа ұшып шығады да, жарық бұлт — кома түзіледі.
Кометаны бақылау үшін ALMA радиотелескоптар кешені қолданылды. Зерттеу барысында белгілі толқын ұзындықтарында молекулалардың спектрлік іздері тіркеліп, олардың құрамы анықталды. Өлшеулер нәтижесінде метанол мен циансутекті сутек — кометаларда жиі кездесетін молекулалар — табылды. Алайда 3I/ATLAS-та метанол мен циансутекті сутектің арақатынасы басқа кометаларға қарағанда 70–120 есе жоғары болып шықты, бұл оны зерттелген нысандардың ішінде метанолға ең бай кометалардың біріне айналдырады. Мұндай химиялық құрам кометаның Күн жүйесінен өзгеше жағдайда қалыптасқанын көрсетеді.
ALMA зерттеулері әртүрлі газдардың кометадан қалай бөлінетінін де анықтауға мүмкіндік берді. Циансутекті сутек тікелей ядродан бөлінсе, метанол әрі ядродан, әрі комадағы шағын мұз түйіршіктерінен — мини-кометалардан — бөлінеді. Қатты метанол газға айналып, қосымша молекулаларды босатады, бұл процесс кеңейтілген газ бөлінуі деп аталады. Бұл деректер басқа планеталық жүйелердің химиясын тереңірек түсінуге және оларды Күн жүйесімен салыстыруға септігін тигізеді.
