Ұйқыға ұқсас ми белсенділігінің уақытша эпизодтары назар жетіспеушілігі және гиперактивтілік синдромы (НЖГС) бар адамдарда ояу кезінде де пайда болуы мүмкін. Мұндай жағдайлар зейіннің төмендеуімен, реакцияның баяулауымен және қателер санының артуымен қатар жүреді.

JNeurosci журналында жарияланған зерттеу осындай ми белсенділігінің толқындарының ересек НЖГС бар адамдардың зейінін ұстап тұру қабілетіне әсерін талдайды. Зерттеу барысында бұл эпизодтардың зейінді шоғырландырудағы қиындықтармен қалай байланысты екені қарастырылды.

Зерттеу барысы

Экспериментке дәрі-дәрмек қабылдауды тоқтатқан 32 ересек НЖГС бар адам және нейротиптік ерекшелігі жоқ 31 ересек қатысты. Барлық қатысушылар тұрақты зейінді талап ететін тапсырмаларды орындады. Зерттеу кезінде ұйқыға ұқсас ми белсенділігінің сәттері мен олардың жиілігі тіркелді.

Нәтижелер көрсеткендей, НЖГС бар адамдарда мұндай эпизодтар жиі байқалды және бұл зейіннің жиі жоғалуымен қатар жүрді. Қосымша талдау бұл жағдайлардың зейінді шоғырландырудағы қиындықтармен, қателер санының артуымен, реакцияның баяулауымен және ұйқышылдық сезімімен байланысты екенін анықтады.

Ұйқыға ұқсас жағдайлардың себептері

Ми белсенділігінің ұйқыға ұқсас қысқа мерзімді өзгерістері, әсіресе күрделі ой еңбегін қажет ететін тапсырмалар кезінде, сирек құбылыс емес. Мұндай эпизодтар кез келген адамда болуы мүмкін, бірақ НЖГС бар адамдарда олар жиі кездеседі. Зерттеу дәл осы жағдайлардың жиілігінің артуы зейінді ұстап тұру мен тапсырмаларды орындаудағы қиындықтардың негізгі себебі болуы мүмкін екенін ұсынады.

Емдеу перспективалары

Бұрын нейротиптік адамдарда ұйқы кезінде дыбыстық стимуляция ми белсенділігінің баяу толқындарын күшейтіп, келесі күні ұйқыға ұқсас белсенділіктің көріністерін азайта алатыны анықталған. Алдағы уақытта бұл әдістің НЖГС бар адамдарда күндізгі ұйқыға ұқсас ми белсенділігін төмендетуге көмектесетіні тексеріледі. Егер бұл тәсіл тиімді болса, ол зейінді және тапсырмаларды орындауды жақсартудың жаңа жолдарын ұсынуы мүмкін.

Назар жетіспеушілігі және гиперактивтілік синдромы туралы

НЖГС – балалар мен ересектерде кездесетін кең таралған нейроөсу бұзылысы. Бұл жағдай зейіннің тұрақсыздығымен, гиперактивтілікпен және импульсивтілікпен сипатталады, олар күнделікті өмірге, оқуға, жұмысқа және қарым-қатынасқа кедергі келтіруі мүмкін. НЖГС бар адамдарға зейінді шоғырландыру, істерді аяқтау, әрекеттерін ұйымдастыру және импульстарын бақылау қиынға соғады. Бұл бұзылыс мидың, әсіресе зейін, өзін-өзі бақылау және орындаушылық функцияларға жауап беретін аймақтарының дамуы мен қызметінің ерекшеліктерімен байланысты. Симптомдар әртүрлі көрінуі мүмкін: кейбіреулерде зейіннің жетіспеушілігі басым болса, басқаларында гиперактивтілік немесе импульсивтілік, не болмаса олардың үйлесімі байқалады.