Бозғылт-қызғылт түсті гранит тастары Батыс Антарктидадағы Гудзон тауларының қара вулкандық шыңдарында табылып, маңызды ғылыми жаңалыққа себеп болды. Пайн-Айленд мұздығының астында ені шамамен 100 шақырымға, қалыңдығы 7 шақырымға жететін ірі гранит массасы анықталды, бұл Ұлыбританиядағы Уэльс аумағының шамамен жартысына тең.

Көп жылдар бойы бұл ерекше тастардың шығу тегі белгісіз болып келді. Олардың биік тау жоталарында орналасуы – бұл тастардың қалай пайда болғаны және олар Антарктиданың геологиялық өткені мен болашағы туралы қандай мәлімет бере алатыны жөнінде сұрақтар туғызды.

Зерттеушілер тобы гранитті талдап, минерал кристалдарындағы радиоактивті элементтердің ыдырауын зерттеді. Нәтижесінде, бұл тастар шамамен 175 миллион жыл бұрын, юра дәуірінде қалыптасқаны анықталды. Алайда жастары анықталғаннан кейін де, бұл тастардың таулардың шыңына қалай жеткені белгісіз болып қала берді, тек аймақтың әуеден зерттелуі арқылы жаңа деректер алынғанға дейін.

Ұшақтардан жүргізілген жоғары сезімталдықтағы гравиметриялық өлшеулер мұздық астында аномальды сигналды анықтады. Бұл деректер мұз астында жасырынған ірі гранит денесінің бар екенін көрсетті. Беткі тастарды жер астындағы құрылыммен байланыстыра отырып, зерттеушілер олардың шығу тегін түсіндіре алды. Бұрын Пайн-Айленд мұздығы басқаша қозғалып, мұз қалқаны әлдеқайда қалың болған кезде, тастарды түбінен көтеріп, оларды беткейлерге шығарғаны белгілі болды.

Бұл жаңалық соңғы мұз дәуірінен кейін, шамамен 20 мың жыл бұрын мұздықтың қалай өзгергені туралы маңызды ақпарат берді. Мұздың бұрынғы қалыңдығы мен қозғалыс үлгілерін білу Антарктида мұз қалқандарының болашақ климаттық өзгерістерге қалай жауап беретінін болжауға арналған компьютерлік модельдерді жетілдіруге көмектеседі.

Алынған деректер Пайн-Айленд мұздығы астындағы геологияның қазіргі процестерге әсерін де көрсетеді. Соңғы онжылдықтарда бұл аймақ Антарктидадағы мұздың ең жылдам жоғалуын бастан кешірді. Мұз астындағы жыныс түрі мұздықтың сырғуына және астындағы еріген судың қозғалысына әсер етеді. Бұл процестерді дәлірек түсіну теңіз деңгейінің болашақ көтерілуін бағалайтын модельдерді жақсартуға мүмкіндік береді.

Гранит тастары мұз қалқаны астында қол жетпейтін терең қабаттар туралы маңызды ақпарат көзі болып табылады. Олардың шығу тегін анықтау арқылы ғалымдар олардың бетке қалай шыққан жолын қалпына келтіріп, бұл Батыс Антарктида мұз қалқанының болашақтағы өзгерістерін болжауға мүмкіндік береді – бұл әлемнің жағалау аймақтарына теңіз деңгейінің көтерілуінің әсерін бағалау үшін қажет ақпарат.

Бұл зерттеу геологиялық және геофизикалық әдістерді біріктіру арқылы Антарктиданың жасырын ерекшеліктерін ашып, планетаны қалыптастыратын процестерді тереңірек түсінуге болатынын көрсетеді.