Ерте дәуірдегі Homo sapiens-тің Африкадағы қоныстану орындарын таңдаудағы басты фактор ретінде дәстүрлі түрде климат есептелген. Алайда соңғы зерттеулер көрсеткендей, 74 мың жыл бұрын, тіпті одан да ертеректе, шешуші рөлді безгекпен (маляриямен) жұқтыру қаупі атқарған болуы мүмкін.

Қазіргі деректерге сәйкес, Homo sapiens-тің Африкада бір ғана шығу орталығы болмаған. Бұл түр материктің әртүрлі аймақтарына таралған шағын популяциялардың өзара әрекеттесуі нәтижесінде қалыптасқан. Бұл топтар тірі қалу үшін қоршаған ортаның түрлі жағдайларына бейімделуге мәжбүр болды.

Бүгінге дейін адам популяцияларының Африка бойынша таралуы негізінен климаттық факторлармен түсіндіріліп келді. Алайда бейімделу тек адамдарда ғана емес, олар кездескен патогендерде де жүрген.

Зерттеулер көрсеткендей, климаттан бөлек, 74 мың жылдан 5 мың жыл бұрынғы кезеңде Homo sapiens-тің Сахараның оңтүстігіне таралуына малярия айтарлықтай әсер еткен. Бұл жұқпалы агент адамзат тарихының барлық кезеңінде қатар жүріп, Plasmodium falciparum паразитімен жұқтырылған Anopheles туысына жататын масалардың ұрғашыларының шағуы арқылы таралған.

Ежелгі аңшы-терімшілердің қоныстану орындарын таңдауға малярияның ықпалын бағалау үшін Африкадағы маляриялық масалардың таралу модельдері қазіргі және ежелгі климаттық деректермен, сондай-ақ материктің әртүрлі аймақтарындағы малярия аурушаңдығы туралы ақпаратпен біріктірілді.

Осы модельдер негізінде ежелгі адамдар үшін малярия жұқтыру қаупі жоғары аймақтар анықталды. Бұл бағалаулар адам популяцияларының Африка бойынша таралуына қатысты археологиялық деректермен салыстырылды.

Нәтижелер көрсеткендей, ежелгі адамдар малярия қаупі жоғары аймақтардан не аулақ болған, не ондай жерлерде тірі қала алмаған. Мысалы, ірі өзендердің маңында тұрақ іздерінің болмауы, батпақты аймақтардан, яғни маляриялық масалар көп таралған жерлерден, қашқақтағанын көрсетуі мүмкін.

Осылайша, малярия қаупі қоныстану ортасын таңдауға тікелей әсер етіп, адам топтарын жоғары қауіп аймақтарынан ығыстырып, Африка аумағында популяциялардың бөлінуіне ықпал етті. Бұл үдерістер соңғы 74 мың жыл бойы адамзаттың демографиялық құрылымын қалыптастырып, тіпті бұдан да ертеректе басталған болуы мүмкін. Малярия адам қоғамдарын бөліп, қазіргі уақытта байқалатын халық құрылымының қалыптасуына әсер етті.