Жүзім сығындысы құс шаруашылығында антибиотиктерге балама ретінде

Жүзім өндірісінің қалдықтарын, әсіресе жүзім сығындысын, құстарды азықтандыруда антибиотиктерді толық алмастырушы ретінде қолдану мүмкіндігі қарастырылуда. Бройлерлердің рационына небәрі 0,5% сығынды қосу созылмалы ішек қабынуымен ауыратын құстардың өсуін қалпына келтіруге, патогенді бактериялар санын азайтуға және ет сапасын жақсартуға мүмкіндік берді. Дәстүрлі өсу стимуляторларынан айырмашылығы, жүзім сығындысы дәрі-дәрмекке төзімді микроорганизмдердің дамуына ықпал етпейді, бұл оны сала үшін экономикалық жағынан тиімді әрі экологиялық тұрғыдан қауіпсіз балама етеді.

Антибиотиктерден бас тарту және саланың алдында тұрған қиындықтар

Әлемдік ауыл шаруашылығы антибиотиктерді өсу стимуляторы ретінде қолдануды біртіндеп азайтып келеді, себебі бұл дәрі-дәрмекке төзімді микроорганизмдердің пайда болу қаупін тудырады. Алайда мұндай препараттардан бас тарту құстарда созылмалы ішек қабынуының көбеюіне, салмақтың төмендеуіне және жемнің тиімсіз жұмсалуына әкеледі. Оңтайлы балама қабынуды жойып, жануарлардың өсуін теріс салдарсыз қамтамасыз етуі тиіс.

Жүзім сығындысының қасиеттері

Жүзім сығындысы — шарап пен шырын өндірісінің жанама өнімі, өңделген жүзім массасының 20%-на дейінін құрайды. Ол талшыққа, антиоксиданттарға және полифенолдарға бай, бірақ көбіне қоқысқа тасталады.

Эксперименттік зерттеу

Сығындының тиімділігін тексеру үшін 126 бройлер балапанына тәжірибе жүргізілді. Құс фабрикасының жағдайын модельдеу мақсатында жануарларда 30% күріш кебегінен тұратын, крахмалсыз полисахаридтерге бай диета арқылы жасанды түрде созылмалы ішек қабынуы шақырылды.

Құстар алты топқа бөлінді:

• бірінші топ стандартты жем алды,
• екінші топ — тек ауыр диета,
• үшінші топ — ауыр диета және жемдік антибиотик (цинк-бацитрацин),
• қалған үш топ антибиотиксіз, бірақ 0,5% жүзім сығындысымен (кәдімгі, лактобактериялармен және ашытқымен ферменттелген) жем алды.

42 күн бойы салмақ қосу көрсеткіштері тіркеліп, қан құрамы, соқыр ішек микробиомы және ішектегі гендердің белсенділігі зерттелді.

Эксперимент нәтижелері

Ауыр диета айқын қабыну мен салмақтың 54%-ға төмендеуіне әкелді. Жүзім сығындысын қосу бұл шығындарды іс жүзінде толық өтеді: құстардың өсуі антибиотик алған бройлерлердің көрсеткіштеріне сәйкес келді. Жүзім диетасындағы балапандарда қабыну гендерінің (IL-1β және TNF-α) экспрессиясы төмендеп, қоректік заттарды сіңіруге жауапты ішек бүрлері ұлғайды.

Микробиомға және антибиотиктерге төзімділікке әсері

Сығынды пребиотиктік қасиет көрсетті: құстардың микробиомында патогендер (Clostridium және Klebsiella) азайып, пайдалы бактериялар (Monoglobus және Lactobacillaceae) көбейді. Әсіресе лактобактериялармен ферменттелген сығынды тиімді болды — ол ішек жасушаларына энергия беретін және қабынуды төмендететін май және пропион қышқылдарының түзілуіне ықпал етті.

Антибиотикке төзімділік гендеріне жасалған талдау цинк-бацитрацин алған топта bcrA төзімділік генінің күрт өскенін көрсетті. Ал сығындымен қоректенген құстарда мұндай гендер анықталмады, сонымен қатар салмақ қосу көрсеткіштері коммерциялық деңгейге сай болды.

Экономикалық және экологиялық перспективалар

Жүзім өндірісінің биологиялық белсенді қалдықтарын функционалды жемдік қоспа ретінде пайдалану құс шаруашылығын сауықтыруға және қоршаған ортаға түсетін экологиялық жүктемені азайтуға ықпал ете алады, сондай-ақ агроөнеркәсіптегі антибиотиктерге төзімділік мәселесін шешудің тиімді жолын ұсынады.