Кембридж университетінің зерттеушілері иммундық жүйенің STING жолы арқылы белсенуіне байланысты қауіптерді жойып, ісікке қарсы күресте қауіпсіз әрі тиімді жаңа мүмкіндіктер ашатын маңызды жаңалық жасады.

Иммундық жүйе мен қатерлі ісік: заманауи тәсілдер

Туа біткен иммунитетті қатерлі ісікке қарсы қолдану қазіргі медицинаның ең үміт күттіретін әдістерінің бірі саналады. Мысалы, осы жазда ғалымдар иммундық жүйені ағзадағы кез келген қатерлі ісік жасушаларын тануға және жоюға үйрететін әмбебап қатерлі ісік вакцинасын жасау тұжырымдамасын дәлелдеді.

STING жолы: механизм қалай жұмыс істейді

Ісіктерге қарсы күресте зерттеліп жатқан негізгі иммунологиялық жолдардың бірі — STING жолы (интерферон гендерін стимулятор). Бұл жүйе сигналдық жүйе ретінде жұмыс істейді: жасуша цитоплазмасындағы бөгде ДНҚ анықталған кезде, cGAS деп аталатын сенсор-ақуыз бөлінеді, ол жасуша мембранасындағы STING ақуызының белсенуіне әкеледі. Бұл тізбекті реакцияны іске қосып, иммундық жүйенің басқа элементтерін қауіпке қарсы жұмылдырады.

Қолданыстағы препараттардың мәселелері

Қатерлі ісікпен күресте осы жолды белсендіру үшін STING агонистері қолданылады. Алайда олардың басты кемшілігі — олар әрдайым ісік аймағында ғана әсер етпейді, бұл сау тіндерде қауіпті қабыну реакцияларын тудырып, ауыр жанама әсерлерге әкелуі мүмкін.

Жаңа шешім: екі компонентті жеткізу жүйесі

Терапияның тиімділігі мен қауіпсіздігін арттыру үшін кембридждік ғалымдар инновациялық екі компонентті препарат жеткізу жүйесін жасады. Бұл жүйеде дәрінің бір бөлігі химиялық тұрғыдан «құлыптаулы» күйде болып, белгілі бір жағдайлармен ғана белсендіріледі. Бұл жағдайда MSA2 деп аталатын STING агонисі тек ісік жасушалары шығаратын және сау тіндерде кездеспейтін β-глюкуронидаза ферментімен байланысқанда босатылады. Белсенгеннен кейін препарат ісік ішінде екінші компонентпен араласып, STING жолын іске қосып, иммундық жүйені қатерлі ісік жасушаларын жоюға жұмылдырады.

Бас зерттеуші Гонсалу Бернардес бұл тәсілді екі қауіпсіз сәлемдемені жіберуге ұқсатты, олар тек ісікке тән ерекше химиямен кездескенде ашылып, бірігеді. Нәтижесінде белсенді иммуномодуляторлық дәрі тек қажетті жерде пайда болады.

Сынақ нәтижелері мен болашағы

Екі компонентті препарат тышқандар мен β-глюкуронидаза өндіре алатын генетикалық түрлендірілген данио-рио балықтарында сыналды. Эксперименттер препараттың белсенуі ісік тіндерінде ғана жүретінін, сау органдарға әсер етпейтінін көрсетті.

Қатерлі ісікпен күрестен бөлек, зерттеушілер бұл жаңалықтың түрлі медициналық мақсаттарға арналған жоғары дәлдіктегі дәрі жеткізу жүйелерін жасауға жол ашатынына сенеді. Зерттеудің бірінші авторы Най-Шу Хсу бұл тәсіл онкологиядан бөлек, қауіпсіз әрі дәл дәрілерді әзірлеудің жаңа жолы ретінде де қызықты екенін атап өтті.

Зерттеу нәтижелері Nature Chemistry журналында жарияланды.