Сезім мүшелері объект туралы жеткілікті ақпарат алмаған кезде, ми оның бейнесін өткен тәжірибеге сүйене отырып «толықтырады». Америкалық ғалымдар бұл процестің қалай жүретінін егжей-тегжейлі зерттеді.

Жақында нейробиология мен медицина саласындағы зерттеулер ғалымдарға әртүрлі когнитивті процестердің, мысалы, түсінде болашақты жоспарлау, бірнеше нәрсені бір уақытта есте сақтау және ойша жергілікті карталарды құру механизмдерін сипаттауға мүмкіндік берді.

Тышқандармен жүргізілген тәжірибе

АҚШ-тағы Аллен институтының мамандары тышқандардың қатысуымен тәжірибе жүргізіп, мида иллюзиялардың қалай қалыптасатынын анықтауға тырысты. Олардың жұмысының нәтижелері Nature Neuroscience журналында жарияланды.

Зерттеу барысында ғалымдар алты аптадан асқан әр жыныстағы тышқандардың миындағы нейрондық белсенділікті талдады. Жануарларға екі түрлі стимул көрсетілді: толыққанды бейнелер (мысалы, сызықтар немесе геометриялық фигуралар) және осы бейнелердің иллюзорлық контурлары.

Арнайы нейрондардың ашылуы

Тәжірибе кезінде ғалымдар мидың бастапқы көру қыртысында иллюзорлық контурларға жауап беретін, бірақ толық бейненің жекелеген бөліктеріне реакция бермейтін арнайы нейрондарды анықтады. Зерттеушілер бұл нейрондарды лазер арқылы ынталандырғанда, тышқандар визуалды стимул болмаса да иллюзорлық контурды қабылдады.

Иллюзиялардың қалыптасу механизмі

Ғалымдар сенсорлық шығуды кодтайтын нейрондар (яғни, тышқан стимулға немесе оның болмауына жауап ретінде не көретінін) ақпаратты ми қыртысының жоғарғы аймақтарынан төменгі аймақтарына қабылдап, жергілікті түрде жеткізетінін анықтады. Бұл кезде төменгі бөлімдердегі тізбектер бұрын қалыптасқан күтулерге сәйкес нейрондардың белсенділігін күшейте алады. Соның нәтижесінде иллюзия пайда болады — ми өткен тәжірибеге сүйене отырып қабылданған визуалды стимулды «толықтырады».